كسانى پيدايش حصبه را در آنزمان در نتيجهء خوردن علف بيابان مىدانستند ولى بعدها معلوم شد كه در آن ايام بر اثر جنگ و كشتار عثمانيان در آذربايجان غربى بويژه رضائيه ، اين بيمارى در آنجا شيوع يافته بنقاط ديگر ، منجمله اردبيل ، هم سرايت كرده سبب آنهمه تلفات سنگين شده است . چنان كه در تبريز و جاهاى ديگر نيز چنين گشته بود .
توافق زعماى شهر براى خدمت بمردم
آثار مجاعه و تلفات سنگين حصبه چنان تاروپود زندگى مردم را از هم گسيخت كه هرگونه اميدى براى بهبود وضع از بين رفت و وحشت و اضطراب سنگين بر زندگى سخت مردم سايه افكند .
سختى و درماندگى عمومى به جائى رسيد كه كارگردانان شهر ، با وجود اختلافاتى كه باهم داشتند ، در انجمنى گرد آمدند و براى تأمين سعادت مردم عهد و پيمانهائى بستند و اينك اساسنامهء آن اجتماع را كه مربوط باسفند ماه 1336 قمرى است عينا درج مينمائيم :
« بسم اللّه الرحمن الرحيم
چون از نقطهء نظر مدنيت ، تهيهء موجبات انتظام و ترتيب مقتضيات آسايش و ترفيه حال عموم طبقات هر ولايت ، بر عهدهء معاريف و زمامداران امور اعاشهء آنولايت متوجه ، و در حقيقت ادا نمودن اين خدمت و فراهم آوردن مصالح ولايتى در پيشگاه حضرت احديت و احساسات وجدانى مطمح انوار سعادت دو جهانى بوده ، و اين تكاليف اداره كردن امور حياتى ولايت ، باقتضاى اوضاع حاليه ، كه هر ساعت بر وخامت خود افزوده و متضمن پيشامدهاى ناگوار مىشود ، مزيدا على ماسبق جالب افكار و مرجع معاريف گرديده . عليهذا در اينموقع آقايان مرقومة الاسامى جناب مستطاب آقاى نظام العلماء . جناب مستطاب آقاى نايب الصدر . جناب مستطاب آقاى ميرزا لطفعلى . جناب مستطاب اجل آقاى مبشر . جناب صدر الاشراف . جناب حاج ميرزا يعقوب آقا . جناب حاج رئيس السادات آقا . جناب ناظم السادات . جناب