آورده اين بيان را نيز از بندهش نقل كرده است كه « زردشت در سواحل رود درج متولد شده » و در توضيح آن نوشته است كه « رودخانهء درج يا درجا را ميتوان رودخانهء درياى كنونى دانست . ( اين ) رود امروز از كوه ساوالان آذربايجان سرچشمه گرفته و به ارس داخل مىشود » « 1 » .
اين توضيح خيلى نزديك بقول شادروان مشير الدوله در كتاب ايران باستانى است كه در آن ، محل بعثت زردشت را ساحل رود « دائىتىيا » ميداند .
مطالب ديگرى نيز ميتواند قرائن و اماراتى بر اين نظر باشد از جمله اعتقاد به مقدس بودن قلهء سبلان در بين مردم است . توضيح آنكه سكنهء اردبيل ، بخصوص ساكنان دهستانهاى اطراف سبلان ، اعتقاد دارند كه يكى از انبياء در آنجا مدفون است و گاهى بعضى از آنان به قصد زيارت زحمت صعود بر آن قله را نيز تحمل مينمايند . اين عقيده مربوط بعصر ما نيست بلكه از ازمنهء بسيار قديم شايع است و مورخان نيز در آثار خود بدان اشاره كردهاند ، چنان كه « زبيدى » در « تاج العروس فى شرح القاموس » گفته است « آن كوه از معالم صالحين و اماكن متبركه و مزارات است » « 2 » .
و نويسندگان ديگر نيز بدان اشاره كرده نوشتهاند كه مردم به زيارت آن ميروند .
آنچه از اين نوشتهها در بادى امر بذهن انسان خطور مينمايد آنست كه انبياء بيشتر از فلسطين و بين النهرين برخاسته و بنشر احكام اديان در بين مردم پرداختهاند و لذا قبول اينكه نبىاى بقلهء غير مسكون 4800 مترى سبلان ، كه همواره نيز پوشيده از برف و يخ است ، رفته در آنجا مدفون گشته است محتاج تأمل مىباشد . ولى ، اين نظر كه دعوتهاى اوليهء زردشت و مركز تربيت قدّيسين آئين او در اين حوزه بوده و خود زردشت نيز در آنجا بعبادت و رياضت پرداخته باشد ذهن را متوجه اين موضوع
هامش
( 1 و 2 ) - تاريخ اردبيل و دانشمندان . تأليف فخر الدين موسوى اردبيلى نجفى . چاپ نجف . 1347 . مبحث مربوط به زردشت .