نموده ، كار به جائى رسيده كه بستگى باجانب و در تحت حمايت آنها بودن موجب شرف و افتخار شده است . يا للاسف كه درجهء ايمان و جهالت و بيخبرى مسلمين از مقتضيات ديانت اسلاميه به اين مرتبه منتهى شده است . خوب است كه از حال مسلمين ساير ممالك ، مثل تركستان و قفقاز و بعضى صفحات هند و غيرهم ، كه به همين ترتيبات ابله فريبانه دشمنان دين ، شرف و استقلال مملكت خودشانرا از دست داده حالا در ذلت اسارت و رقيت كفره گرفتارند ، عبرت بگيرند . فعلا اهم وظايف عموم علماى اعلام و حصون اسلام اين است در سد اين ثلمهء عظيمه و وارده بر اسلام ، بذل جهد و صرف مهجه فرمايند . تمام ارباب منابر و وعاظ را مقرر فرمايند كه در مجامع عامه بمفاد اخبار و آيات وارده در منع توادو سحاب و انس با كفره فضلا از كارگذارى براى آنها ذهن قاطبهء مسلمين روشن نمود به همه بفهمانند كه بنص كلام اللّه مجيد الهى عز اسمه ،
لا تَجِدُ قَوْماً يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ يُوادُّونَ مَنْ حَادَّ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ
، اين رفتارها با واقعى بودن ايمان منافى و البته اگر مسلمانان پاك عقيدت به اين معانى متذكر و بفهمند كه چشم و گوش بسته در وادى محو استقلال اسلام قدم ميزنند البته از اين سكوت و غفلت متنبه خواهد شد ، و عقد اخوت و اتحاد با همديگر در دفاع از حوزهء اسلام موفق و بلكه به همان فطرت اسلامى بدون حاجت بصدور حكم تحرير امتعهء روسيه ، از اين فضول عيش كه موجب ذهاب ثروت و بيضهء فطرت اسلام و ذلت و اسارت مسلمين است ، غمض عين خواهند كرد ، و حتى بقوهء دفاعيه ، كه فعلا بر قاطبهء مسلمين واجب است ، و اهميت آن از تمام احكام مطهره بديهى است مبادرت ، و احكام مبين در مايه را ، كه در اين عصر مصداقش مبدل است ، امتثال ، و بلكه در آنباب بعد از مشورت با آقايان حجج اسلام آنچه به نظر رسيده حوزه علميهء تمام بلاد محروسه ، باهم متفق و متواعد شوند و در موعد واحد همه بتعليم قوانين حرب شروع كنند كه موجب تأسى طبقات عموم ملت گردد . انشا اللّه تعالى و السلام عليكم و رحمة اللّه و بركاته . من الاحقر الحاج محمد كاظم خراسانى . محل مهر كاظم » « 1 » .
مرحوم آخوند ملا محمد كاظم خراسانى از اجلهء علماى نجف و مرجع تقليد شيعيان بود و كتابى نوشت بنام « كفايه » و از اينرو در بين روحانيان به « صاحب كفايه »
هامش
( 1 ) - نقل از يادداشتهاى شادروان محسنى .