رشيد الملك با تهران و تبريز است « 1 » . در اين مجموعه تاريخ تلگرافى ، كه در آن رشيد الملك فرار ستار خان را بوالى مخابره كرده است ، 16 شوال قيد شده در حالى كه از فرار ستار خان در آن تاريخ خبرى نبود . بويژه آنكه اين تلگرام را تلگرام ديگر رشيد الملك از جهة تاريخ تضعيف مينمايد و آن بتاريخ 20 شوال و مشعر بر آنست كه « سالار امروز وارد شد » و اگر فرار ستار خان روز 16 شوال باشد ملاقات وى با سالار ملى ، در سراب كه كسروى بدان اشاره كرده است ، صحيح نخواهد بود .
اختلاف مآخذ در مورد تاريخ صحيح فرار ستار خان ما را وادار بجستجوى زيادى نمود و سرانجام خبرى كه در شمارهء 27 مورخ 22 شوال 1327 قمرى ، در روزنامهء شرق در تهران چاپ شده است اين ابهام را روشن گردانيد . خبر مندرج در آن روزنامه چنين است :
« ديروز دو ساعت بغروب مانده سردار ملى با سيصد نفر از همراهانش وارد سراب شده تلگرافى هم بايالت مخابره نموده كه بملاحظهء همدستى و ارتباط اهالى با شاهسونها بعد از چند روز كه در محاصره بوديم لابد از اردبيل خارج شده خود را بسراب رسانيديم » .
اين خبر حاوى تاريخ صحيح فرار ستار خان از اردبيل است كه نيمه شب پنجشنبه 21 شوال 1327 هجرى مىباشد و چون روزنامه روز 22 منتشر گرديده است بدلايلى كه دربارهء خبر روزنامهء ايراننو آورديم نميتوان در صحت آن ترديد نمود .
اما يك نكتهء تأثير آورى در آن به چشم مىخورد و آن تهمتى است كه بنام همدستى با عشاير بمردم اردبيل زده شده است و اين خود دور از جوانمردى مىباشد .
در صفحات پيش گفتيم كه پيشنهاد رحيمخان براى انصراف از غارت اردبيل تسليم ستار خان به او بود و اگر روح جوانمردى و اصول مهماننوازى اردبيليان اجازه ميداد با قبول آن ، شهر و ديار خود را از بدبختى بزرگى كه در انتظار آنها بود رهائى ميدادند ولى آنان حاضر بچنين كارى نگشتند و آثار آن را كه قتل جمعى از
هامش
( 1 ) - اين مجموعه متعلق به آقاى موسى صادقى است .