سهام لشكر ، كه از مقربان رشيد الملك بود ، اضطراب و نگرانى عميقى بر شهر سايه افكند . خبرهائى كه مجاهدين از تهران داشتند و از فشار قواى انقلابى بر نيروى محمد عليشاه بواقع آگاه بودند آنها را در اقدام بيك برخورد مسلحانه دليرتر ساخت و بدين ترتيب آزاديخواهان و مستبدين شروع بسنگربندى و تيراندازى كردند .
مجاهدين از تازه ميدان تا جلوى بقعهء شيخ صفى را گرفتند و فولادلوها مسجد جمعه را ستاد فعاليتهاى خود قرار دادند و در محلات شهر بخصوص در خانههاى شادروان معين الرعايا ، حاج ميرزا يوسف كلانترى و وكيل الرعايا دستجاتى از شاهسونان را جا دادند . جنگ بشدت آغاز گرديد و هر طرف براى سركوبى دشمن بكوششهائى برخاست . بازار كه مركز تجارت و اقتصاد شهر بود جبههء مقدم شد و بدست مجاهدين افتاد و براى مردم اين امكان فراهم گشت كه قسمتى از مال التجاره و اجناس را بخانههاى خود منتقل گردانند . اين كار بيشتر مرهون جوانمردى مجاهدان و بخصوص پاكبازى حاج بابا خان اردبيلى بود كه از برجستهترين سرداران دلاور مشروطيت ايران بشمار ميآمد .
خانهء معين در پير عبد الملك ، يكى از مراكز مهم تجمع عشاير بود . مجاهدين بدانجا يورش بردند ولى با مقاومت شديد روبرو شد . حاج بابا خان سرمجاهد دلير اردبيل از كوچهاى كه از بازار به « آقا نقى خرمنى » ميرود وارد يكى از دكانها گرديد و در يكشب ديوارهاى مشترك ما بين مغازههائى را كه بين آن كوچه و پير عبد الملك قرار داشت سوراخ كرد و چون به آخرين آنها كه روبروى بالاخانهء معين و محل استقرار عشاير بود رسيد خانه را زير آتش گرفت . شاهسونان رو بفرار گذاشتند و خليل نام نوكر معين و جمعى نيز از پاى درآمدند . ولى در اين ميان محسن خان ججينى ( داشكسنى ) با كسان خود فرارسيد و بار ديگر آن خانه را متصرف شد . محسن خان خانهء امير تومان را نيز غارت كرد و خاقانى نام نوكر امير ، كه از آزاديخواهان بود ، دستگير و تسليم رشيد الملك گرديد و بدستور آن مرد خفه شد .
اردبيل در گذرگاه تاريخ ( فارسى ) — صفحة 213
مساهمون: بابا صفرى
ص٢١٣