ميدادند آقايان از مشاهدهء پوز ( يعنى وضع لباس و مسلح بودن ) حامل كاغذ و ترتيب سجل و مهر و مسدود بودن در و ورود ايشان ، متوحش در حاشيهء استفتا با خط جلى مرقوم فرموده ، البته مشروطه موافق شرع مقدس ، مساعدتكننده مأجور و مثاب است ، و با مهر خودشان مزين ميفرمودند . صداى اين عمليات اسباب وحشت عامه و كسى از ترس و بيم نميتوانست كلمهاى بر عليه مشروطه گويد حتى در خاطر دارم محمد ولى نام اعماء ( نابينا ) داخل همين تشكيلات بود يك نسخه از همان متحد المآل گرفته نزد آقا سيد احمد آقا مجتهد برده چون هرروز در نماز جماعت حضرت آقا حاضر ميشد پاكت را بآقا سيد احمد داده و گفته بود كه به مسجد ميآمدم و در راه اين پاكت را به من داده و گفتند كه محضر آقا برسان و جواب گرفته در همينجا از تو ميگيريم در صورت عدم جواب مرا تهديد كردند آقا هم مهر كرد » « 1 » .
محسنى نه نفر ديگر از ياران خود را نام نبرده و مدارك ديگرى نيز در اختيار ما نبوده است كه از آن پيشروان آزادى يادى كنيم و خاطرهء آنها را بوسيلهء اين مجموعه در تاريخ زنده نگه داريم . ولى اين بدان معنى نيست كه براى هميشه نام آنان بفراموشى سپرده خواهد شد . چهبسا كسانى كه بعدها بجستجوى نام آنها خواهند پرداخت و با نشر يادداشتهاى ديگرى ، كه ما بدانها دسترسى نيافتيم بمعرفى آن بزرگان مبادرت خواهند نمود .
غير از اين عده هم كسان زيادى از روشنفكران اردبيل در نهضت مشروطيت كوششهائى داشتهاند كه نام آنها را نيز نميدانيم و چون مبناى كار ما ارجشناسى نسبت به كسانى است كه در آن ايام دهشتناك در راه آزادى به تكاپو برخاسته و تا پاى جان جانفشانى كردهاند ، بدينوسيله بروان آنها درود ميفرستيم و از درگاه خداى بزرگ براى همهء آنان جزاى خير مسئلت مينمائيم .
اگر نوشتههاى محسنى در معرفى اعضاى اولين انجمن سرّى اردبيل نارساست در عوض بنكتهء مهمى اشاره مينمايد و آن اينكه تهيهء سلاح و برخوردهاى مسلحانه از نظر آنان دور نبوده و اولين قسمت فعاليت آنها را تشكيل ميداده است .
هامش
( 1 ) - نقل از يادداشتهاى مرحوم محسنى .