مشروطهخواهان اردبيل بطور سرّى تشكيل مىيافت و اعضاى آنها ، كه همه از روشنفكران اين شهر بودند ، از هدفها و مزاياى آزادى كموبيش اطلاع داشتند .
ناگفته نماند در تاريخى كه ما از آن صحبت مىكنيم در قفقاز نيز آزاديخواهى نضج گرفته كميتههائى بنام كميتهء دموكرات و ، بعدها مساوات و غيره تشكيل يافته بود و تا آنجا كه ميدانيم بعضى از آزاديخواهان اردبيل از افكار آنها آگاهى داشتند و گاهى نيز در آنها عضويت يافته بنام رسيدگى بامور بازرگانى و خانوادگى خود به اردبيل آمد و شد ميكردند و وضع اجتماعى شهر و رشد عمومى افكار مردم را ارزشيابى مينمودند .
تشكيل اولين انجمن سرى اردبيل
ما از نوع و چگونگى تشكيل اين انجمنها اطلاع نداريم ولى داستان پيدايش يكى از آنها را كه شادروان محسنى نقل كرده ذكر مىنمائيم :
مرحوم ميرزا عباس محسنى ، كه به « شالمان اوف » نيز معروف بود از روشنفكران اردبيل بشمار مىآمد . او مردى خوشمشرب و نويسندهء با استعدادى بود . بنا بنوشتهء خودش در بيشتر وقايع اين دوره شركت داشته و اطلاعات خود را به صورت كتابچهاى با خط زيبائى نوشته و باقى گذاشته است و ما قسمتى از مطالب اين بخش از كتاب را از نوشتههاى او اقتباس و با مدارك ديگر تطبيق نموده در اين مجموعه آوردهايم و هرجا كه اشاره بنام محسنى كردهايم منظور ما او مىباشد .
او مينويسد وقتى در سال 1324 قمرى سروصداى مشروطهخواهى برخاست ، علما و شادروان ميرزا عباس محسنى معروف به « شالمان اوف »