برادرش به وليعهد ملتجى گشتند . محمد على ميرزا ، كه در اول توقيف او را كار بس ارزندهاى ميدانست ، در آخر از رأى خود برگشت و چون سهام الدوله وليعهد را در رأى خود متغير ديد در فصل زمستان ، كه براى رسيدگى به كارهاى حكومت به بيلهسوار رفته بود ، از راه روسيه عازم گيلان و تهران شد و از حكومت اين ولايت صرفنظر كرد .
سهام الدوله در اردبيل دست باقدامات تازهاى زد و بمحض ورود اعلانى بدين شرح در شهر منتشر كرد و تشكيلات حكومت را برهم زد .
« اعلان : محض سلامتى ذات ملكوتى صفات مقدس همايونى ارواح العالمين فداه ، برحسب امر و اشارت بندگان و الا حضرت اقدس وليعهد گردون مهد ارواحنا فداه . براى آسايش عموم رعايا ، در اينموقع تجديد حكومت اردبيل ، اجزاء حكومتى اين محل از عالى و دانى موظف گرديده ، و بعدها به هيچ اسمورسم ، شخصا مأمورين و اجزاء حكومت حق مطالبه و خدمتانه نخواهند داشت ، و اگر دينارى مأخوذ نمايند مقصر و تنبيه و اخراج خواهند شد . ترتيبات انعقاد مجالس لازمه ، و تعيين تكاليف عارض و معروض ، و مأمور تعليمات و لوازم حقگذارى متظلمين ، از قرارى است كه در ديوانخانهء حكومتى معمول و مرتب است . »
آنگاه پنج مجلس مقدماتى و يك مجلس استيناف بوجود آورد و تازگيهائى در امر دادرسى مردم برقرار ساخت ، اينك ما اين قسمت را از گزارش خود وى كه به محمد على ميرزا وليعهد و والى آذربايجان نوشته است عينا ميآوريم :
« روز پنجم اعلانى كه يك نسخه آن از شرف عرض خاكپاى مبارك ميگذرد در شهر منتشر شد . روز مزبور اجزاء اين محل كه سيصد نفر از تفنگدار و فراش و غيره بودند حاضر و به حكم قرعه يكصد نفر از آنها و اجزاء شخيص ، موظف و مستخدم نمود كه با شرائط معينه مشغول خدمت شوند . چند فقره مجلس به جهت ترتيبات تحقيقات و تسويه تظلمات و احقاق حق مرتب ، و از براى هر مجلس تكليف معين و دستور العمل لازم داده شده است كه از آن قرار معمول دارند . مجلس تحرير عرايض عارضين ، مجلس نظميه ، مجلس تحقيق ، مجلس اجرى و احضار ، دفتر مخصوص . مجلس ديگر براى استيناف
اردبيل در گذرگاه تاريخ ( فارسى ) — صفحة 183
مساهمون: بابا صفرى
ص١٨٣