شده طبيعى است كه قابليت كشاورزى و دامدارى منطقه و مغان اين قدرت اقتصادى را روزافزون ميساخته است . حيف كه تصميم نادر بر خرابى اين شهر ، و جنگهاى قاجاريان با دولتهاى روس و عثمانى ، و صدماتى كه اين شهر بر اثر خيرهسريهاى برخى از عشاير ديده ، موجب ويرانى آن گرديده و قرار گرفتنش در مرز بستهء كشور و از كار افتادن بندر آستارا اهميت بازرگانى آن را ، بمقياس سابق ، از بين برده است . با اينحال طبيعت ، بمقتضاى آنكه :
« خدا گر ز حكمت ببندد درى * ز رحمت گشايد در ديگرى »
دادههاى ارزندهاى بجاى امتيازات از دست رفته ، به مردم اين حدود اعطا كرده است كه وفور آبهاى معدنى بىنظير و هواى بسيار مطبوع ييلاقى و انواع مرغوب فرآوردههاى كشاورزى از جملهء آنهاست و اگرچه امروزه مردم از طرز استفادهء صحيح و منطقى از آنها و ، درآمد سرشار اقتصادى كه از آن راه ميتوان بدست آورد ، غافلند ولى بدون ترديد روزى فرا خواهد رسيد كه اين منابع طبيعى بموازات ديگر مراحل اقتصادى ، سرچشمهء ثروت شايان توجهى براى سكنهء اين سامان خواهد بود .
بالجمله با فرارسيدن مشروطيت ايران ، در اردبيل نيز فعاليتهاى چشمگيرى رخ داد و مردان وطندوست و با شهامت ، در بارور ساختن نهال آزادى فداكاريها كردند كه با منتهاى تأسف امروزه نام بيشتر آنها فراموش گشته و قسمت اعظم يادداشتهائى ، كه احيانا جمعى از روشنفكران گذشته در اينباره از خود بجاى گذاشتهاند ، بدست بازماندگان از بين رفته يا در لابلاى كتابهاى گرد گرفته مدفون گشته است . اوراق و نوشتههائى كه مسلما از اين حيث ارزش تاريخى دارند و در روشن گردانيدن حقايق تاريخى اردبيل و ايران بسى مؤثر ميباشند .
آرزوى ما بر آن است كه بخواست و يارى خدا ، تا آنجا كه ميسر است ، وقايع مشروطيت اردبيل را آنچنانكه اتفاق افتاده در گفتار بعد بياوريم و نام رادمردانى را ، كه در اين راه مقدس جانفشانيها كردهاند ، در صفحات اين كتاب زنده گردانيم .