چراگاه فراوانى است درست به همين علت در اطراف اردبيل ، در ميان باغهاى سبز 60 دهكده گسترده شده است .
چراگاههاى اين شهر سالانه مبالغ فراوانى بخزانهء شاهى درآمد دارد ، زيرا چوپانان ثروتمند تركى و عربى كه براى امرار معاش بمذهب ايرانيان درآمدهاند و يا خود را تحت حمايت شاه قرار دادهاند گلههاى خود را چرا ميدهند و حيوانات خود را خريد و فروش ميكنند . براى ما ، شخصى كه مأمور محاسبهء گلهها بود ، حكايت ميكرد كه در عرض دو هفتهء از پل شهر صد هزار گوسفند رد شده است . در مقابل هر گوسفندى كه اينجا چرا ميكنند بمعيار 9 « گاراشى » ( پول كازباكى يا هوشتنى و يا به پول مىسن « 1 » باندازهء 5 / 2 گاراشى ) بايد ماليات بپردازند . يا به پول يا در مقابل دام .
موقع فروش نيز به همين مقدار بايد پول داد .
شهر اندكى وسيعتر از شماخى است . دور شهر حصار نيست . تمام خانههايش را باغها احاطه كرده است . از دور بيشتر بجنگل شبيه است تا به شهر . چوبهاى ساختمانى را از گيلان ، كه 6 روز راه فاصله دارد ، وارد مىكنند . زيرا در اين شهر چوب نيست « 2 » .
نهر كوچك بالخلو در شهر جريان دارد . پل سنگى فراوانى بر روى آن زدهاند . اين نهر از دهكدهء شام اسبى كه از شهر يك ميل فاصله دارد سرچشمه ميگيرد « 3 » و در بالاى شهر دو شعبه مىشود يك شعبهء آن از شهر ميگذرد و شعبهء ديگر به سمت چپ شهر منحرف شده در پشت آن به قرهسو ميريزد .
در ماه آوريل ، وقتى كه در قلهء كوهها و درهها برفها آب مىشود ، نهر مبدل برودخانهء عظيمى ميگردد و اگر بموقع آب آن را جريان ندهند حتما تمام شهر را آب فراميگيرد .
گويا اين حادثه يك بار در زمان شاه عباس رخ داده و آب طغيان كرده و خانههاى ساخته
هامش
( 1 ) -Meissen.
( 2 ) - منظور نويسنده چوبهاى صنعتى و ساختمانى است و گرنه از آنهمه باغها چوبهاى زيادى حاصل ميشده است .
( 3 ) - سرچشمهء اين رودخانه از كوههاى سبلان است و از شام اسبى ميگذرد نه اينكه سرچشمهاش آنجا باشد .