روز 27 آوريل كلبعلى خان بملاقات سفرا آمد و خبر خوشى آورد و آن اينكه « ينىچرى » « 1 » هاى شورشى ، سلطان عثمانى را در قسطنطنيه كشته جمعى از متنفذين را توقيف نمودهاند . بدين مناسبت هلهله و شادى در شهر زياد بود و بدستور خان براى شادى آتشبازى كردند و فشنگها ( فشفشهها ) ئى را در هوا بپرواز درآوردند و آواى سوت و طبل از هرگوشه به گوش ميرسيد . سفراى ما هم در اين شادى شركت كردند و فرمان شليك توپها را دادند و 6 شليك با سه توپ كردند . خود نيز بالاى پشتبام رفتند تا تظاهرات مردم را تماشا نمايند . اين رفتار سفرا ، بخصوص هنگامى كه دستور دادند طبل و شيپورها نيز بصدا درآيند ، در خان اردبيل ايجاد خوشحالى كرد و او با ارسال دو شيشه شراب شيرازى و دو شيشهء بزرگ
Candi
از اينان تفقد نمود » .
عزادارى ايّام عاشورا
اوله آريوس پس از ذكر اين مطالب ، عزادارى ماه محرم را پيش كشيده مىنويسد « در پانزدهم ماه مه عزادارى ده روزهء ايرانيان شروع شد ، كه آن را عاشورا مينامند ، زيرا « عشر » به عربى ده مىباشد . اين عزادارى خاص ايرانيان است و جز آنها مسلمانان ديگر چنين مراسمى ندارند و عزادارى نمىكنند . روز عاشورا نزد اينها مخصوص يادآورى از حسين ( ع ) جوانترين فرزند على ( ع ) است كه از او بعنوان امام و بمنزلهء مقدس تكريم ميكنند .
طبق نوشتهء مورخان در اين كارزار ، كه « يزيد » خليفهء اموى عليه حسين ( ع ) برپا كرد ، اول آب را به روى او بست و بدينترتيب با تشنگى زجرآورى شكنجهاش داده پيكرش را با 72 تير پيكان سوراخ سوراخ كرد . شخصى بنام « سنان بن انس » بدنش را هدف تير قرار داد و مرد ديگرى بنام « شمر بن ذى الجوشن » ضربهء شهادت را بر او وارد كرد .
از براى آن عزادارى ده روز طول ميكشد كه حسين ( ع ) در اين مدت از مدينه بكوفه حركت ميكرد و دشمن ده روز تمام او را در معرض مرگ قرار داده بود .
ايرانيها در چنين روزى لباس عزا بتن ميكنند . غمگين هستند و با آنكه روزهاى
هامش
( 1 ) - قسمت مخصوصى از سربازان رسمى سلاطين عثمانى بودند كه ورزيدگيهاى جنگى زيادى داشتند و بشجاعت مشهور بودند .