قبضه قمه مكلل به الماس مفتخر و به ابو الحسن خان پسر وى شمشيرى گل مرصع مرحمت نموده است . در همين سفر نامه نيز مىنويسد كه هواى قوچان قريب به اعتدال و خشك است و آب آن در نهايت گوارا ، و مردمانش همه باهوش و ذكاوت و شجاع و فراست و از طايفه . . . زعفرانلو است . هزار سوار جرار مكمل و مسلح پيوسته براى خدمت دولت حاضر است . در هنگام ضرورت 500 ، 1 سوار و 000 ، 1 پياده ممكن است با اسلحه حاضر خدمت شوند . »
« . . . امير حسين خان در زمان حيات خود از بزرگترين امراى طراز اول خراسان بود و بهطور موروثى حكومت قوچان و شيروان را داشت . اعتماد السلطنه در يادداشتهاى روزانهء خود مىنويسد : يكشنبه ، 25 شعبان 1308 ، صاحب ديوان ( فتحعلى خان ) باجبه شمسه مرصّع و شجاع الدوله با شمشير مرصّع شرفياب شده بودند و مدتى با شاه خلوت كرده بودند . » « 1 »
« چهرهء شجاع و جالب نظر وى عارى از زيبايى بود . . . با آنكه قيافهء زشتى داشت اما هوش و اقتدار از وجناتش نمودار بود . . . ريختى برجسته ولى چهرهء رنگ پريده داشت .
كت و شلوار مشكى با دكمههاى الماس بر تن و خنجرى الماس نشان بر كمر داشت و كلاهى از پوست بخارا بر سر ، كه آن را تا بناگوش پايين مىكشيد با دستكشهاى كتانى و جوراب سفيد و كفشهاى روباز . چون نزديك بين بود عينك آبى روشن به چشم داشت .
هنگام صحبت رفتار و حركاتش مانند كسى بود كه به فرمانروايى عادت يافته است . » « 2 »
لرد كرزن سياستمدار معروف انگليسى در سال 1889 ميلادى كه به ايران از جمله قوچان سفر كرده راجع به امير حسين خان شجاع الدوله شرحى مىنويسد كه خلاصهاى از آن را در اينجا نقل مىكنيم : بيست سال پيش چند تن از مأموران انگليسى مانند كلنل بيكر ، كاپيتان تاپير ، ژنرال مك گريگور و اودونوان به خراسان مسافرت نموده و شجاع الدوله را ملاقات كردند . اودونووان انگليسى راجع به امير حسين خان و يكى از شبنشينيهاى او چنين مىنويسد :
هامش
( 1 ) . بامداد ، مهدى . شرح حال رجال ايران ، ج 1 ، ص 391 .
( 2 ) . ج . ن . كرزن ، ايران و قضيه ايران ، ص 148 - 168 .