نبخشيد ، روز به روز بر شدت مرض افزود تا آنكه از نخوردن غذا و ضعف مزاج سام خان به رحمت حق و اصل گرديد . « 1 »
مادر يزدانورديخان چنان گمان كرد كه حكيم باشى پسر او را مسموم كرده در روز سيم از فاتحهخوانى در صلات ظهر ( حكيم باشى را ) شهيد كردند ، جسد او را به زير چوب خورد و خمير نمودند ، چون اين خبر به حسام السلطنه رسيد فورا امير حسين خان را خلعت حكومت داد و روانه قوچان نمود . حكم نمود به عوض خون حكيم باشى از مادر سام خان مبالغى خطير بستاند و او را مبتذل سازد . . . امير حسين خان چهل سال شجاع الدوله و امير قوچان و سردار تمام خراسان و اول شخص گرديد . « 2 »
امير حسين خان ( شجاع الدوله دوم )
امير حسين خان فرزند رضا قلى خان و برادر سام خان ايلخانى در سال 1283 ق . به فرمان ناصر الدين شاه حاكم قوچان شد و به لقب شجاع الدوله دوم ملقب گرديد . « 3 »
حالات امير حسين خان
دربارهء حالات و صفات امير حسين خان بنا به نقل بعضى از كتب و مقالات تاريخى و نيز اقوالى چند از معمرين موثق به نظرات مختلفى مىرسيم كه ما فقط نكاتى چند از اقوال تاريخى را براى روشن شدن اوضاع قوچان در دوران حكومت شجاع الدوله تا ابتداى تشكيلات جديد در اينجا مىآوريم . در اينكه امير حسين خان شجاع الدوله حاكمى شجاع و مقتدر و بسيار متنفذ بوده بحثى نيست زيرا در سفرنامهء ناصر الدين شاه به خراسان مسطور است كه « امير حسين خان حاكمى شجاع و صاحب سطوت است و در ازاى خدمات او كه منظور ناصر الدين شاه واقع شده او را به لقب شجاع الدوله و اعطاى يك
هامش
( 1 ) . سام خان در سال 1282 ق . درگذشت . مهدى بامداد ، شرح حال رجال ايران ، ج 6 ، ص 114 .
( 2 ) . طبيب قوچانى ، ميرزا نصرت . راحت بعد از رنج ( خطى ) ، ص 131 .
( 3 ) . بامداد ، مهدى . شرح حال رجال ايران ، ج 6 ، ص 117 .