عوضيه قوچان كهنه مدرسه مباركه در شهر ناصريه « 1 » به تأييد حضرت سبحانى به سعى و اهتمام جناب مستطاب ميرزا صادق قوام الحكما اتمام يافت 1320 ق . »
طول اين مدرسه به استثناى مسجد 94 متر و عرض آن 44 متر است و كل مساحت مدرسه و مسجد 136 ، 4 متر مربع است . مدرسهء عوضيه هماكنون داراى 30 حجره و دو مدرس است .
مسجد قديمى مدرسهء مذكور كه در سالهاى اخير مخروبه شده بود به همت جمعى از معتمدان و مردم قوچان با سبك بسيار زيبا و مجللى طبق نقشهء مرحوم استاد شريفى ، معمار مشهدى ، تجديد ساختمان گرديد . ساختمان جديد مسجد داراى شبستانى عظيم به مساحت 600 متر مربع و تالارى جداگانه به نام مكتب جعفرى و كتابخانه و ايوان باشكوه به مساحت 530 متر مربع است كه با كاشيهاى معرّق زينت شده و مسجد عوضيه را در قسمت شمال خراسان ممتاز ساخته است .
همت بانيان و مردان خيّر قوچان در تجديد بناى اين مسجد قديمى درخور تقدير است . اميد مىرود به موازات اين اقدام اساسى براى ساختن مناره كه خود نمودار عظمت مسجد جامع هر شهرى است و تعمير و يا تجديد ساختمان 15 باب غرفه و صحن مدرسه كه محل تحصيل طلاب علوم دينى است نيز قدمى بردارند و با حفظ اين آثار مجلل ، باشكوه و تاريخى قوچان ، نام نيكى از خود به يادگار باقى بگذارند .
شهر كهنه و آستانهء امامزاده ابراهيم ( ع ) از برق منطقه استفاده مىكند . چون شهر كهنه در زمانهاى قديم جنگلكارى بوده اراضى آن از لحاظ كشاورزى بسيار مستعد است و هماكنون با حفر 28 حلقه چاه عميق و نيمه عميق طرح توسعهء احداث سيب درختى و سردرختى گيلاس با موفقيت انجام گرديده است . ترهبار و سيب زمينى و تاكستانهاى فراوان شهر كهنه بسيار معروف و مرغوب مىباشد .
از ديگر آثار تاريخى قوچان تپه يام « 2 » در شمال فاروج است كه باستانشناسان ايتاليايى
هامش
( 1 ) . شهر ناصريه همان شهر قوچان جديد است كه در اندك زمانى به پاس اهتمام محمد ناصر خان شجاع الدوله در راه تجديد بناى شهر قوچان ، چندى به نام وى ناميده شد .
( 2 ) . نزديك قوچان وصل به چمن ليلى قريهاى است به نام يام كه در كنار آن تپهاى مصنوعى ديده مىشود كه « يام تپه » نام دارد . مردم اينجا معتقدند كه سعد وقاص سردار عرب در جنگهاى اسلام و فاتح ايران در چاهى كه در اين تپه قرار داشته ، افتاده و به همين علت به چاه وقاص مشهور شده است . اين مطلب گرچه درست به نظر نمىرسد ولى وجود اينگونه افسانهها در اطراف اينگونه نواحى دليل قدمت آثارى