مرحوم حاج شيخ ذبيح اللّه مجتهدى علاوه بر مقام علمى و روحانى ، شخصيتى اجتماعى و سياسى نيز بود بهطورى كه در آغاز مشروطيت ، از طرف آخوند ملا محمد كاظم خراسانى ، نهضت مشروطيت را كه در برابر اصول استبدادى و حكومت فردى در ايران شروع شده بود در مشهد زير نظر داشت و مستقيما حمايت مىكرد .
در سال 1328 ق . رئيس انجمن ايالتى خراسان گرديد و در راه مبارزه با مستبدان و حكومتهاى خانوادگى و حتى عمال خارجى با مشكلات شديدى مواجه مىشد و گرفتاريها ، صدمات و تبعيدها را تحمل مىكرد . آن مرحوم تا اواخر عمر در ارض اقدس اقامت داشت و پس از 23 سال توقف در مشهد ، در شب چهارشنبه 20 جمادى الاولى ، سال 1335 ق . وفات يافت ، و در دار السيادهء آستان قدس رضوى به خاك سپرده شد رحمت اللّه عليه .
از ايشان دو اولاد ذكور به نام حاج شيخ عبد اللّه مجتهدپور و حبيب اللّه مجتهدزادهء وثوق باقى ماند . حاج شيخ عبد اللّه مجتهدپور از علماى زمان خود بود و چندين سال است كه درگذشته است .
40 . ميرزا عسكرى ابن ميرزا ابراهيم امام جمعهء مشهد كه تخلص پدرش « شرر » بوده است از اعاظم ادبا و فضلاى قوچان و اجله سادات معروف خراسان است . رسالهء خطى شرح احوال قوچان كه گزارش گونهاى است و در سال 1311 ق . تأليف يافته و به معتضد السلطنه اهدا گرديده است از آثار اوست .
اسماعيل نصيرى منشى قرهچه داغى مؤلف كتاب منتخب دانش « 1 » چاپ استانبول كه در سال 1309 ق . در استانبول چاپ گرديده دربارهء مرحوم ميرزا عسكرى مديحهاى سروده كه عينا از كتاب مذكور نقل مىكنيم :
جناب حضرت دانش تو را به دانش فضل * نظير نيست مسلم به هيچ آفاقى
به غير ذات خدا طاق نيست در عالم * ولى به فضل كنون در زمانه خود طاقى
فروغ ديدهء اهل هنر تويى امروز * چراغ جمع معارف بدون اغراقى
غذاى روح دهد گفتههاى شيرينت * بيان و نطق سخن را مگر تو خلاقى
سزد مرا كه ثناخوان حضرتت گردم * چرا كه مجمع اوصاف و حسن اخلاقى
هامش
( 1 ) . نصيرى ، اسماعيل . منشى قرهچه داغى ، منتخب دانش ، چاپ استانبول ، 1309 ق .