هامش
گردد .
متن استفتاء بعد از عنوان به تاريخ 22 / 12 / 43
با كمال احترام معروض مىگردد بر اينكه در سنهء 1311 هجرى زلزلهء شديدى قوچان عتيق را خراب و به كلى ويران ساخت كه بعد از آن از طرف حكومت وقت در دو فرسنگى شرقى شهر مزبور ، قوچان فعلى احداث گرديد و يك قسمت عمده ، از اراضى شمالى شهر جديد را كه رود اترك منفصل مىسازد زيدى كه شخص مقتدر و متنفذ دربارى بوده گويا به استناد قباله به خط و مهر مرحوم ناصر الدين شاه تصاحب مىشود و باغات مشجر مفصلى احداث و عمارات و آسيابهايى بنا نموده كه وصف ناپذير بوده حتى بيشتر مواقع آب رودخانه را از روى شهر قطع و باغات و اراضى خود را مشروب مىنموده كه روى اين اصل مردم آن زمان به نامبرده مىشورند . مالك الرقاب مزبور ناچارا به طرف پايتخت جلاى محل اختيار مىكند . بعد از مدتى ( در حدود سى سال قبل بر اين ) انكشف چون فاقد اولاد بوده تمام املاك مزبور را وقف آستان قدس رضوى نموده به استثناى يك قسمت از املاك و باغهاى مزبور كه به تصرف عمرو نامى كه خيلى با اقتدار بوده درمىآيد . و اكنون كه جمعيت شهر رو به ازدياد است وراث عمرو املاك متصرفى خود را قطعه شمارى نموده و به اقساط براى منزل ، مسجد ، حمام و قبرستان به مردم فروخته و مىفروشند ( البته به وسيلهء شخص متدينى ) و عدهاى از معمّران موثق و روحانيون معتقدند كه اين اراضى به كلى غصب است زيرا كه معلوم نيست مرحوم ناصر الدين شاه املاك مزبور را به زيد فروخته باشد و قبالهء مزبوره هم كه در آن زمان ثبت شده چون جعال زبردستى در آن زمان در قوچان وجود داشته ممكن است زيد از حيل آن استفاده برده باشد . مضافا برخى ديگر از مؤمنان معتقدند كه معلوم نيست كه در حق واقع معاملهء بين زيد و عمرو صحت داشته و يا مشروع بوده باشد زيرا كه عمرو در آن زمان چون تسلط در امور آستان قدس داشته شايد از طرق ديگر تصاحب شده باشد . على اى حال چون اينجانب اقل العباد على اكبر صاحب الزمانى با جمعى از طلاب علوم دينى از قطعات مزبوره براى ساختن منزل و غيره ابتياع نمودهايم متمنى است بفرماييد با اين كيفيت مىتوان در زمينهاى مزبور تصرف و استفاده نمود يا خير . حكم اللّه را بيان فرماييد كه محل حاجت است . السّلام عليكم و رحمة اللّه و بركاته .
تقديمى : قوچان ، مدرسهء عوضيه ، صاحب الزمانى ، امضا .
فتواى آيت اللّه خوئى « بسمه تعالى شأنه . زيد نام كه مفروض اين است كه آن اراضى موات را احيا نموده به احياى مالك مىشود و وجهى براى ترتيب آثار غصب آن اراضى نيست و عمرو به مقتضاى قاعدهء يد نيز محكوم است به اينكه مالك آن اراضى بوده است ، بنابراين خريد و فروش آن اراضى كه در دست عمرو بوده اشكالى ندارد ، و اللّه العالم .
16 صفر الخير ، سنهء 1385 ه . ابو القاسم الموسوى الخوئى - مهر . »
نظر حجت الاسلام رئيسى « بسمه تعالى ، دو زلزله در يك سال در قوچان عتيق آمد ، حكومت محلى معمران شهر و اطراف را