فصل اول دورنماى قوچان در ايران قديم قبل از اسلام
آنطور كه از متون تاريخى برمىآيد در حدود 250 قبل از ميلاد از قوچان با نامهاى « آساآك » يا « آشاك » و « آرسكا » ياد شده است كه توضيح اجمالى آن به شرح زير است :
آساآك ، كه بعضى آن را آساك هم گفتهاند ، نام شهرى از ناحيهء « دهستان » واقع در خطه خراسان بوده كه در عهد باستان پارت خوانده مىشده است و ظاهرا بانى اين شهر اشك « 1 » اول بوده است . بعضى از محققان محل آن را قوچان كنونى دانستهاند . « 2 »
در شهر آساك ( حدود قوچان فعلى ) بود كه اشك ، نخستين بار پادشاهى خود را اعلام كرد . « 3 » نيلسون دوبواز ، در كتاب تاريخ سياسى پارت ( اشكانيان ) مىنويسد ، اندراگوراس كه از قبل انطيوكوس دوم بر پارتيا حكومت مىكرده در اين كشمكش مقتول
هامش
( 1 ) . آساآك را كه بانى آن اشك اول بوده . . . بعضى نزديك عشقآباد مىدانند . . . و آن را اشكآباد و سپس عشقآباد گفتهاند . نقل از : محمد حسن بن على حاجب الدوله مقدم مراغهاى [ اعتماد السلطنه ] ، درر التيجان فى تاريخ بنى اشكان ، تهران ، 1310 ق . ج 3 ، ص 36 .
( 2 ) . سجادى ، محمد على . تاريخ خراسان در سالنامهء شرق ، 1316 ، چاپ مشهد ، ص 52 .
( 3 ) . فن گوتشميد ، آلفرد . تاريخ ايران و ممالك همجوار آن ، ترجمهء كيكاووس جهاندارى ، تهران ، على اكبر علمى ، 1346 ، ص 46 .