جستوجوى آثارى از تاريخ قوچان بر سينهء سنگها و لايههاى رسوبى ، نقش سفالها ، دل تاريك تپهها ، اسناد و متون تاريخى ، شجرهنامهها ، طومارها و حتى اسطورههاى مردمى و نقل سينهبهسينهء روايات كه ما را به مقصود برساند ، بودهام ، و در اين راه از هيچ سواد و بياضى چشم نپوشيدهام ، بدان اميد كه روزنهاى بر روشنايى بيابم .
مجموعهء يادداشتهاى خود را در سال 1346 شمسى تحت عنوان جغرافيايى تاريخى قوچان در دو بخش « قوچان قديم » ( خبوشان ) و « قوچان جديد » به چاپ رساندم صاحبنظران و علاقهمندان آشنا و ناآشنا ، تذكراتى دادند ، عدهاى تشويقم كردند و برخى به ستيزم گرفتند . همهء اينها در مجموع برايم توشهاى شد تا در پيمودن دنبالهء راه استوارتر گام بردارم . در اين راه نداشتن وسايل كافى و دشواريهاى سفر مانعم نبود . كوره راهها ، دشتهاى پهن ، كوههاى بلند ، دامنهها ، صخرهها ، و ويرانهها را پيمودم . براى ديدن سنگ قبرى ، تك درختى ، لوحى ، طومارى و ديدار مردمانى كه خود در اين سرزمين شاهد عينى حوادث بودهاند ، ره سپردم ، يا در شهر ، پاى صحبت مردم كوچه و بازار ( كه مديون و مرهون همه هستم ) نشستم و همچنان به مطالعات و تحقيقاتم ادامه دادم . دريغم آمد كه دستاوردهاى خود را به عنوان برگى ديگر از تاريخ قوچان به چاپ نرسانم . در اين چاپ جديد افزودهها فراوان است و اصولا مباحث كتاب بدان پايه دگرگون شده كه جا دارد كتاب نام جديدى بگيرد و لذا آن را اتركنامه ؛ تاريخ جامع قوچان نامگذارى كردم .
اترك ، كهن رودى است كه پيوسته همراه و همراز مردم قوچان بوده است . هزاران سال است كه آرام و گاه خروشان بر بستر تاريخى خود روان است . در حوضهء آبريزش ، ردپاى تاريخ ، نقش بسته است . رود اترك بزرگترين و طولانىترين رود خراسان پيوسته در كنار مردم قوچان ، شاهد دليريها ، شكستها ، رنجها ، تلخكاميها ، و شاديهايشان بوده است ، و لذا به جرئت مىتوان گفت كه تاريخ اترك با تاريخ مردم اين سرزمين پيوند خورده است .
اتركنامه مجموعهاى از مآخذ تاريخ قوچان براى شناخت عميق اين منطقهء مرزى و تحقيق گستردهاى دربارهء مردم آن است . در تدوين و تأليف اين كتاب اگر به تاريخ باستانى و اسطورهها و يا به شرح جنگها و نامداران سدههاى پيشين آن اشارهاى شده و اگر از
اتركنامه ( تاريخ جامع قوچان ) ( فارسى ) — صفحة 22
مساهمون: رمضانعلى شاكرى
ص٢٢