قوچان در واقعهء شهريور سال 1320 ش .
حادثهء شهريور سال 1320 ش . كه در شعلههاى جنگ جهانى دوم براى ملت ايران پيش آمد ، يك واقعهء شوم و فراموش نشدنى است . در قوچان به دليل مجاورت و هممرزى با شوروى ( سابق ) ، خاطرهء آن بسى دردناكتر بود . ناامنى ، قحطى ، از هم گسيختگى ، فقر ، بلاتكليفى ، احتكار و مهمتر از همه سير تصاعدى هزينهء زندگى و تورم پول ، اهالى اين حوزه را بيش از ساير نقاط ديگر به ستوه آورده بود .
نگارنده ، خود در آن موقع مقيم قوچان بودم و آنچه در خاطرم باقى است ، واقعه به قدرى تأسفآور و دردناك بود كه نمىتوان تفصيل آن را در اينجا توصيف كرد . تنها اجمالى از آن واقعه را به منظور ثبت در تاريخ قوچان مىنگارم : عصر روز سوم شهريور ، 1320 رؤساى ادارات قوچان و عدهاى از معتمدان شهر به محل فرماندارى ( كه در يكى از ساختمانهاى قديمى باغ دبير سهرابى واقع بود ) دعوت شدند . فرماندار قوچان كه در آن زمان شخصى به نام عيسى احتشامى بود ، متن تلگراف مركز را براى مدعوين قرائت نمود كه در قبال شايعات حملهء متفقين به مرزهاى ايران ، مردم بايد آرامش و خونسردى خود را حفظ كنند . فرداى آن روز عدهاى از رؤساى ادارات شهر از جمله فرماندار - قوچان را ترك كردند و پرويز صفايى نامى كفيل فرماندارى گرديد . اين امر باعث نگرانى و تشويش بيشتر مردم شد . سپيدهدم چهارشنبه ، پنجم شهريور ، از باجگيران به وسيلهء تلفن به پاكروان استاندار خراسان اطلاع دادند كه روسها از مرز باجگيران عبور كردهاند و از طرف مرزداران و ژاندارمهاى ايران نيز چند تير شليك شده است . نيم ساعتى از اين خبر نگذشته بود كه بمباران مشهد از طرف روسها شروع شد . روسها چهل فروند از هواپيماهاى خود را به هودان ، مقابل باجگيران كه در مرز مشترك ايران و شوروى ( سابق ) واقع است ، آورده و در آنجا بارگيرى كردند تا دوستى ديرينهء ما را با بمب پاسخ دهند .
صبح روز چهارشنبه پنجم شهريور 1320 براى مردم قوچان روزى غير منتظره و روز وحشت بود . سه هواپيماى جنگندهء شوروى در آسمان قوچان پيدا شد ولى به زودى