زلزلههاى متوالى قوچان
در بين حوادث دلخراش قرن اخير كه بر قوچان اثر عمده گذاشته زلزلههاى متوالى است كه ضايعات وحشتناك آن هنوز خاطرهء دردناكى براى مردم قوچان بر جاى نهاده است .
در باب تاريخ وقوع زلزلههاى نخستين ، بين نوشتهها و منابع خارجى ، از قبيل دايرة المعارف اسلاميه فرانسه و دايرة المعارف انگليسى و نيز تذكرهء جغرافياى تاريخى ايران تأليف بار تولد مستشرق روسى ، و سفرنامهء رنه فرانسوى اختلاف وجود دارد ، و تاريخ وقوع آن را سالهاى 1852 ، 1871 ، 1893 ، 1895 ميلادى ذكر كردهاند ؛ ولى در باب وقوع آخرين زلزله قوچان در سال 1895 اتفاق قول دارند . در صفحه عنوان كتاب خطى دليل الدّعا يادداشت شده است كه در روز دوشنبه غرّه شهر شوال المكرم سال 1199 ق . زلزلهاى ولايت قوچان را لرزاند كه سر در مدرسه خبوشان خراب شد .
در يوم شنبهء 5 شهر رجب المرجب 1267 سه ساعت از روز گذشته آمدن زلزله ثانى كه زلزلهء عظيمى بود اكثرى از خانه و حوالى قوچان و سر در مدرسه خراب گرديد . « 1 »
در مطلع الشمس و طرايق الحقايق آمده است كه در سال 1267 ق . زلزله عظيمهاى روى داد كه زياده از 000 ، 2 نفس زير آوار هلاك شده و تاريخ اين داهيه ( قوچان خراب شد ) آمده است . دگرباره خانهها را عمارت كردند و در حقيقت شهرى تازه ساختند . در حاشيهء قرآن خطى كه سيد رضا ولد حاجى سيد هاشم نامى ، وقف قصبهء خبوشان نموده ، دست نوشتهاى بدين مضمون آمده است . به تاريخ شهر رجب المرجب در يوم شنبه چهاردهم ، سه ساعت از روز گذشته ، شهر قوچان از دست زلزله توفان نوح شد . تمامى شهر خراب شد . سنه 1268 ق . « 2 » در سال 1288 ق . زلزلهء ديگرى آمد و خرابى فاحشى وارد آورد و تاريخش را ( قوچان جديد خراب شد ) گفتهاند . و نيز در شب شنبه 11 رجب 1311 دو ساعت از شب گذشته زلزلهء شديدى در قوچان عتيق روى داد كه كليهء بناها و عمارات شهر ويران گرديد و تنها بارگاه آستانهء امامزاده سلطان ابراهيم عليه السلام از
هامش
( 1 ) . قزوينى ، محمد مهدى . دليل الدعا فى شرح عين الحيوة ( خطى ) تحرير 1123 ق .
( 2 ) . از قرآن خطى موجود در هيئت فاطميه قوچان .