منهدم ساخت . « 1 » سال 1272 ق . سام خان زعفرانلو مأمور بردن سرها و اسراى ( خيوه و ارگنجى و تراكمه ) به تهران شد . خبر اين فتح ليلهء سيزدهم و خود سام خان پانزدهم به تهران رسيد . « 2 » در اوايل ربيع الثانى سال 1273 ، هرات به تصرف سپاه ايران آمد . خبر فتح را به تهران بردند ؛ من جمله امير حسين خان زعفرانلو اين خبر ميمنت اثر را روز چهاردهم ربيع الثانى 1273 به پيشگاه همايونى رسانيد . « 3 »
در اواخر سال 1276 هجرى ، ناصر الدين شاه قاجار سپاهى براى جلوگيرى و قلع و قمع تركمانان تكه و سالور كه دست از تعرض به مردم خراسان برنمىداشتند حشمت الدوله حمزه ميرزا را به همراهى ميرزا محمد قوام الدوله با چهل هزار سپاهى به حدود مرو فرستاد . بدبختانه بين آن دو اختلافى بروز كرد و در نتيجه سپاه شاه از تركمانان شكست خورد و ثلث آن كشته يا اسير شدند . در اين ضمن روسها با تسخير تركستان و درههاى سيحون و جيحون پرداخته و خيوه را در سال 1270 ق . و تاشكند و سمرقند و بخارا را در سالهاى 1281 و 1285 تسخير نمودند . « 4 » در سال 1279 ق . اشرار تركمان به دست امير حسين خان شجاع الدوله به هلاكت رسيدند . « 5 » روز يكشنبه 25 ربيع الاول 1284 ، موكب ناصر الدين شاه كه از سفر مشهد به دار الخلافه مراجعت نمود ، از راه قوچان مدت سه روز با امين الدوله در قوچان توقف داشته و روز چهارم شنبه 28 ماه ربيع ، روز آخر توقف همايون در قوچان ، در اين روز امير حسين خان ايلخانى دو رأس اسب و قطار شتر نر و ماده تقديم كرد و در سنه 1300 هجرى نيز ناصر الدين شاه به قصد زيارت ارض اقدس ، روز دوشنبه دوم شوال ، به ظاهر به خبوشان نزول و پس از سه روز توقف مجدد در قوچان ، به طرف مشهد حركت كرده است . « 6 » در سال 1285 ق . مجددا شجاع الدوله امير حسين خان و حيدر قلى خان سهام الدوله ايلخانى زعفرانلو در صحراى
هامش
( 1 ) . مؤتمن السلطان ، محمد حسن خان . مرآت البلدان ناصرى ، چاپ سنگى ، تهران ، 1294 ق . ج 2 ، ص 120 .
( 2 و 3 ) . رياضى هروى ، محمد يوسف خان . بحر الفوايد ، ص 120 و 128 .
( 4 ) . حجازى ، محمد . ميهن ما ، ص 164 .
( 5 ) . اعتماد السلطنه ، محمد حسن خان . المآثر و الآثار ، چاپ سنگى ، تهران ، 1306 ، ص 46 .
( 6 ) . صنيع الدوله ، محمد حسن خان . مطلع الشمس ، ص 165 .