« فَاعْتَبِرُوا يا أُولِي الْأَبْصارِ »
در سنهء 250 قبل از ميلاد ، دولت پارت در آساآك ( قوچان ) به وسيلهء اشك يا ارشك اول تأسيس گرديد ، و ارشك اول به نيروى قبيلهء خود ، آپارتى ، در قوچان دليرانه قيام كرد و با سلوكيها بناى مخالفت را گذاشت و پس از جنگهاى متعدد بر آنها غلبه يافت . « 1 »
در زمان اشكانيان آساسيس در شهرى به نام آساك كه در نزديكى قوچان در وادى اترك واقع بود تاج شاهى به سر نهاد . « 2 »
لشكر كشى ابن عامر به ابيورد و نسا
در سال 31 هجرى ، عبد الله ابن عامر به خراسان از جمله ابيورد و نسا لشكر كشيد ولى اين دور شهر را با صلح و تسليم تصرف نمود . « 3 » در سال 429 هجرى ، طغرل بيك بن محمد بن ميكائيل بن سلجوق فاتحانه وارد نيشابور و ساير شهرهاى خراسان از جمله خبوشان شد . « 4 »
خواجه ابو الفضل محمد بن حسين بيهقى در تاريخ بيهقى مىنويسد : كه سلطان مسعود « پيل براند به شتابتر و بدر حاجب با فوجى كرد عرب و ارتكين حاجب با غلامى پانصد سرايى برفتند بتاختنى سخت قوى . چون به خوجان رسيدند ، قصبهء استوا ، طغرل بامداد از آنجا برانده بود كه آواز كوس رسيده بود و بر راه عقبه بيرون برفتند چنان كه بسيار جاى نقل بگذاشته بودند از شتاب كه كردند و امير دمادم در رسيد و اين روز يكشنبه بود پنجم ماه ربيع الاول سال 431 ق . » « 5 »
هامش
( 1 ) . سجادى ، محمد على . تاريخ خراسان ، سالنامه شرق ، چاپ مشهد ، سال 1316 ش . ص 52 .
( 2 ) . دوبواز ، نيلسون . تاريخ سياسى پارت ( اشكانيان ) ، ترجمهء على اصغر حكمت ، تهران [ ابن سينا ، فرانكلين ] 1342 ، ص 8 .
( 3 ) . عز الدين على ابن اثر ، تاريخ بزرگ اسلام و ايران ، ترجمهء خليلى . تهران [ بى تا ] ص 208 .
( 4 ) . همان ، ص 165 .
( 5 ) . بيهقى ، ابو الفضل . تاريخ بيهقى به تصحيح دكتر فياض و دكتر غنى ، تهران ، ص 604 .