و خردمند فرزانه ، از اين كتاب مستطاب سربلند شدند ؛ لعمرى ينبغى لكل النّاس ان يستعدّ و الاستيناس بهذا الكتاب و البحر العباب لانّه نعم الجليس و خير الانيس .
عربيّه
جميع الكتب يدرك من قراها * هلال او فتور او سئامة
سوى هذا الكتاب فانّ فيه * معان لا تمّلّ الى القيامة
الاحقر الافقر مهدى بن محمّد على ، وكيل الدّولة الشّيرازى فى شهر ذى القعده ، سنهء 1314
[ 602
f
] هو الّاول و الآخر : الحمد للّه و المنّه كه اين كتاب مستطاب ، به سعى و اهتمام جناب سيادت انتساب ، زبدهء ارباب حال و دوستدار اصحاب كمال ، حاجى ميرزا اسد اللّه تاجر شيرازى معروف به دلّال ، از خامهء ذرّه بىمقدار و بندهء گنهكار ، المرتجى الى اللّه الغفّار و الملتجى بالرّسول و آله الاخيار - صلوات اللّه عليهم ماكّر اللّيل و النّهار - كمترين بندهء حضرت حجّة اللّه صاحب الزّمان - خاتم الائمّه خليفة الرّحمن ( عجّل اللّه تعالى فى ظهوره و نوّر الارض بنوره ) - ابو على محمّد قدسّى الحسينىّ الشّيرازى - غفره اللّه الملك المنّان - به اتمام رسيد و آغازش باانجام كشيد للفقير الحقير فى تاريخ اتمام التّحرير :
سوى حقّ روى دل آور از جهان * وز خدا مىجو توان جسم و جان
آن خداوندى كه بىيار و معين * داد انجام زمين و آسمان
آنكه نيروى شهان از جود اوست * هم ز دادش عدل و داد خسروان
هر كه را خواهد ستاند ملك از او * هر كه را خواهد كند گيتىستان
گر نخواهد او ، نكاهد پهلويى * ناچخ « 1 » و جوهر ز دست پهلوان
غير ذات او نماند كس به ملك * شاهى او بىزوال است و زيان
گر نهان باشد ز تو احوال جم * بر تو آثار عجم سازد عيان
فرصت ما ، آن كه حقّ بادش نصير * از پى عبرت به تصوير و بيان
ساخت اين نامه كه ماند يادگار * در جهان از وى به دوران زمان
حبّذا ، دانشورى كز لطف طبع * باشد اندر هر مضامينش توان
هامش
- زمان گذشته ؟ حاصل اينكه كسى كه در زمان سابق در اين منزل با محبوبه بوده ، چگونه اكنون بىاو خوش باشد ؟
( 1 ) . ناچخ : حرف سيّم ، جيم سه نقطهء مفتوحه ؛ و در آخرش ، خاء معجمه ؛ نيزهء كوچك است .