باغ زعفرانى ( 136 ) :
نيز در جنب باغ شيخ است . جناب ميرزا آقاى تاجر معروف به ترياكى « 1 » - كه از جمله سادات محترم و تجّار معظّم است - آن را تازه ، غرس نموده [ است ] .
باغ حاجى عطاء الدّوله :
در سمت شمال شهر است ، به مقدار كمتر از ميلى دور از شهر ؛ مشار اليه آن را بنا نهاده كه نامش را پيش از اين ذكر كرديم و گذشت .
باغ ميرزا آقا خان :
به همين اسم معروف است . در جنب باغ حاجى عطاء الدّوله واقع شده ؛ آن را جناب حاجى عزّ الملك - كه پيش از اينها در ذكر انهار شيراز ، نامى از ايشان برده شد - بنا نموده . در وسط باغ ، عمارتى هشت كه چهار فصل است ، بنياد نهاده ؛ حياضى چند ، بر دور آن عمارت است ؛ آبش خوشگوار ؛ هوايش سازگار ؛ خاكش رشك عبير و بساطش غيرت حرير .
باغ ابو الفتح خان ( 137 ) :
در جوار باغى است كه پيش ، مذكور شد و اين باغ از حيث آراستگى و پيراستگى ، چون باغ بهشت است نه بلكه داغ بهشت . عمارات عاليه و آبشارهاى متعدّده دارد . به نقد مالك اين باغ است امير الامراء : خان بابا خان ، امين ديوانخانه ، ابن عبد الرّحيم خان ، ابن محمّد اسمعيل خان ، ابن حاجى اسد اللّه خان « 2 » جناب مشار اليه ، در فتوّت و جوانمردى ، مستغنى از توصيف و تعريف است ؛ حفظه اللّه تعالى .
باغ ارم ( 138 ) :
نيز در سمت شمال شهر است و بالاتر از باغ مذكور - يعنى تا شهر - يك ميل ، قدرى بيشتر است . بستانى است بىمثال و گلشنى بهشت تمثال ؛ فضاى جانفزايش ، طربانگيز ؛ هواى دلگشايش ، نشاطانگيز ؛ سروهايش ، سر به افلاك كشيده ؛ انحاء رياحينش [ 512
f
] ، از خاك دميده . عماراتى دارد شاهانه ، مشتمل بر تالارى كه به واسطهء دو ستون قوىپيكر برپاست و ارسىها و گوشوارها و اطاقهاى ديگر را از فوقانى و تحتانى داراست .
آبشارهائى متعدّده از هر جانب آن روان است و سبزههاى اطراف جويش ، چون خط
هامش
( 1 ) . ترياكى از آن جهت گويند كه اكثر معاملهء اين جنس را مىنمايد .
( 2 ) . حاجى اسد اللّه خان ، برادر مرحوم حاجى ميرزا على اكبر قوام الملك است . از اشخاص بافضل و كمال بوده ؛ وفاتش در سنهء 1280 است .