باغ خندق ( 132 ) :
در سمت غربى شهر ، در محلّهء سنگ سياه واقع شده . سابقا آنجا خندق دور شهر بوده ؛ مرحوم حاجى ميرزا ابو الحسن خان مشير الملك ، باغش نموده به درازا .
باغ ايلخانى ( 133 ) :
در محلّهء ميدان شاه ؛ باغ كوچكى است ؛ عمارت تحتانى و فوقانى بسيار دارد . همه منقّش به وضعى خوش ؛ در وسطش ، عمارتى است چهارفصل ؛ سقفش به طور شيب بامى ، باغچههايش ، به گلهاى رنگين آراسته و از خار و خس ، پيراسته . آن را محمّد قلى خان ايلخانى ، ساخته و پرداخته ؛ محلّ حكم آن سلسله مىباشد .
باغهايى كه در خارج شهر شيراز است
ذكر باغهاى خارج شهر را به اينطور مىنماييم كه ابتدا مىكنيم از باغى كه در نقطهء شمال غربى واقع شده ؛ پس مىآييم به سمت شمال و مشرق و هكذا به دور شهر ، پرگارصفت دورانى مىزنيم تا به نقطهء اوّل برسيم ؛ بعون اللّه .
باغ صاحب اختيار ( 134 ) :
كه بستان « نظام الدّوله » « 1 » نيز گويند . در سمت شمال غربى ، به مسافت ميدانى [ 510
f
] دور از دروازهء باغ شاه است . از بناهاى نظام الدّوله - حاكم شيراز - است ؛ اكنون مالك است نصف آن را ، مؤتمن الوزاره - كه نام وى در ذكر كازرون گذشت - و نصف ديگرش ، از امير الامراء العظام ، فرج اللّه خان عطاء الدّوله است . معزّى اليه ، ولد مرحوم حاجى عبد الحسين خان عطاء الدّوله « 2 » مىباشد .
باغ شيخ ( 135 ) :
دويست قدم تخمينا ، دور از باغ مذكور قبل است . باغى است روحافزا و خرّم ؛ نشانهاى از گلستان ارم . انواع گلهاى الوان كه تخم آنها را از فرنگستان آورده ، در آن به عمل آوردهاند .
سابقا اين باغ ، از جناب حاجى شيخ محمّد حسين شيخ الاسلام بود ؛ كه شرح احوالش بيايد . سپس ميرزا حسن على خان نوّاب شيرازى - ساكن طهران ، كه
هامش
( 1 ) . نظام الدّوله ، حسين خان است كه حاكم شيراز شده ، در سنهء 1260 .
( 2 ) . مرحوم حاجى عبد الحسين خان عطاء الدّوله ، در سنهء 1313 وفات يافت .