قرار بدانند كه همه ساله برقرار شد .
فرصت در جايى ديگر ، به فرمانى اشاره مىكند كه مظفر الدين شاه ، پس از ملاحظهء كتاب آثار عجم ، براى او صادر كرده است :
« . . . در باب فرمان ، ابدا فقير لا شىء را فرمان در دست نيست .
چند سال ، قبل پس از تأليف كتاب آثار عجم كه از لحاظ مبارك اعليحضرت . . . مظفر الدين شاه گذشت ، به طيب خاطر مهر مظاهر و ميل مبارك ، يك صد تومان مستمرى مقرر فرمودهاند . حال هم اولياى دولت . . . مرحمت كنند و اگر مصلحت ندانند ، مختارند . . . « 1 » »
فرصت و انقلاب مشروطيت :
گفتيم كه فرصت از سال 1323 تا حدود پنج سال ، در تهران اقامت داشت و به قول خودش ، « از ابتداى صداى مشروطيت تا زمان به هم خوردن مجلس ، همه را بودم و ديدم و تفصيل مشروطيت ايران را هم من مفصل و مشروح نوشتهام در كتابچهء على حده ، » روى هم رفته فرصت از طرفداران استوار انقلاب مشروطيت بود و از مبارزان راه آزادى به حساب مىآمد . با جهانگير خان صور اسرافيل دوستى داشت و در منزل وى مقيم بود و يك بار نيز خانهاش را غارت كردند و خودش را بازداشت ؛ ولى چون معلم شعاع السلطنه پسر شاه بود ، آزادش ساختند . در كتاب دبستان الفرصه ، فرصت ، خاطرات خود را از انقلاب مشروطيت ، دقيق و مشروح ذكر كرده است « 2 » .
فرصت ، ميانجى قوام الملك كنسول آلمان :
در سال 1334 كه كنسول آلمان در شيراز ، با حبيب الله خان قوام الملك ، عنادى به هم زد و به تحريك او ؛
هامش
( 1 ) . در جغرافى هندوستان ، ص 5 .
( 2 ) . رك : ص 149 تا 176 ديوان فرصت .