[ ترجمهء خطوط ] :
مجلس دست چپ ترجمهء خطوط مجلس دست چپ كه در متن و در سينهء اسب به خطّ پهلوى و يونانى است ، اين است :
صورت اورمزد « 1 » پرست ، خداوندگار شاپور ، شاهنشاه ايران و غير خدا ، پسر اورمزدپرست ، خداوندگار اردشير ، شاهنشاه ايران ، حاكم از جانب خدا ، پسر خداوندگار بابك شاه .
مؤلّف گويد : از اين ترجمه به قرينه معلوم مىشود كه مجلس روبرو - كه مذكور شد همان اردشير بابكان باشد . نقشهء هر سه مجلس مذكور را در يك ورقه برداشتم به نمرهء 29 . [ رك توضيحات فرصت در اين مورد در ص 398 همين كتاب ]
[ نقش رستم ] [ 199
f
] چون از نقشهء معروف به نقش رجب ، فراغت حاصل شد ، حركت نموده ، رفتم به مكانى كه مسمّى به نقش رستم است .
نقش رستم در طرف جنوب تخت جمشيد است به سه ربع فرسخ دور از آن ؛ و اينكه آن را نقش رستم گويند ، بىمعنى است و ما سابقا در اين كتاب ذكر نموديم كه اهالى دهات و روستائيها ، هر صورت قوى هيكلى را كه ببينند ، آن را نقش رستم مىخوانند .
بالجمله ، نقش رستم مذكور ، در كوهى ديگر است غير از كوه تخت جمشيد كه سابقا آن را « تپّهء « 2 » شاهى » مىناميدهاند ؛ زيرا كه مقبرهء سلاطين در آنجاست - كه مذكور خواهد شد - و اهالى آنجا ، در اين زمان ، آن كوه را « كوه حاجىآباد » « 3 » گويند ؛ به جهت آنكه دهى مسمّى به اسم مذكور ، قريب به آن كوه واقع شده ؛ و قطعهاى از آن كوه را كه نقش رستم بر آن حجّارى شده ، « آق تپه » مىنامند ، يعنى كوه سفيد ؛ و در ما بين كوه مذكور و كوه تخت جمشيد ، رودخانهء سيوند است كه سابقا نامى از آن برده شد .
[ امّا تفصيل نقش رستم ] : قريب به زمين ، قطعهاى از كوه را صاف نمودهاند كه در آن ، نقش دو صورت است . ارتفاع آن مسطّحه ، 3 ذرع فى الجمله كمتر است و عرضش ، 3 ذرع و ارتفاع از زمين تا به پاى آن صورتها ، 2 ذرع و يك چاريك است .
هامش
( 1 ) . مكرر گفته آمد كه نام خداست ؛ و معانى ديگر دارد كه اينجا مقصود نيست .
( 2 ) . به فتح اوّل ثانى باء سه نقطهء مسددّه ؛ كوه پشت و پشته بلند را گويند .
( 3 ) . دهى است دور از نقش رستم مذكور در متن و محاذى آن . در كوه ، آثارى چند است از دخمه و احجارى كه تراشيدهاند و بر آنها ، خطوطى نقش نمودهاند به خط پهلوى .