و انشاء فرموده ، 114 جلد است . قاضى نور اللّه شوشترى ، در مجالس المؤمنين آورده :
همان خريطه « 1 » كش داروى فنا ، عطّار * كه نظم اوست شفابخش عاشقان حزين
مقابل عدد سوره كلام « 2 » ، نوشت * سفينههاى عزيز و كتابهاى گزين
اسامى بعض از كتبش اين است : اسرارنامه ، منطق الطّير ، الهىنامه ، جوهر ذات ، تذكرة الاولياء ، مظهر العجايب ، وصيّتنامه ، لسان الغيب ، مختارنامه ، مفتاح الفتوح ، مصيبتنامه ، خسرونامه . . .
اكثر آنها را اين فقير ديدهام و بعضى را حاضر دارم . گويند مولوى مذكور ، در طفوليّت به اتفاق والد خود ، در نيشابور به صحبت شيخ عطّار رسيده و شيخ ، سفارش مولوى را به والد او كرده ؛ بالجمله شيخ 114 سال عمر نموده [ و ] در فتنهء چنگيزى « 3 » - سنهء 621 - به قول صحيح به دست تركى شهيد گرديد . قبرش در نيشابور است [ و ] اين رباعى از اوست :
[ 73 f ] مىپندارى كه جان توانى ديدن * اسرار همه جهان توانى ديدن
هر گاه كه بينش تو گردد به كمال * كورى خود آن زمان توانى ديدن
قطب الدّين حيدر
مولدش « تون » « 4 » است ؛ سيّدى است جليل القدر و عظيم الشّأن ؛ سرى پر شور و دلى پر نور داشته و در تشيّعش كس را مجال گفتگو نيست ، نسبت شريفش به چند واسطه به امام موسى الكاظم - عليه السّلام - مىرسد . روزگارى در ملك تبريز اقامت فرموده ، جماعت كثيرى به سلك ارادتش در آمدند و مذهب اثنا عشرى را ترويج مىداد و جماعت مشهور به « حيدريه » را ، وى سرسلسله است و گويند صاحب خارق عادات بوده ؛ وفاتش سنهء 618 هجرى است ؛ قبرش در تبريز ، مشهور و معروف است .
هامش
( 1 ) . بر وزن سفينه به معنى كيسه و هميان است كه در آن چيز نهند .
( 2 ) . مراد كلام اللّه است كه عدد سورههاى آن ، 114 ؛ بنابر اينكه سورهء فيل و سورهء قريش ، دو سوره باشد ؛ چنان كه رسم مصاحف است .
( 3 ) . پادشاهى است جبّار و معروف ؛ از سلاطين مغول كه در سنهء 599 به تخت خانى نشست و در سنهء 624 وفات نمود .
( 4 ) . به ضمّ اول ، شهرى است از خراسان و معروف است .