فرصت در اين كتاب ، دربارهء خط ميخى و منشاء آن و كوششهايى كه براى خواندن آن صورت گرفته است و صرف و نحو آن سخن مىگويد و چون كتاب را به انجام مىرساند ، نسخهاى از آن را به استاد خود - دكتر من - مىدهد و او « . . . اين كتاب را به دولت آلمان فرستاد و از آنجا سيگارتدانى با نشان مكلل به الماس و دستخطى [ براى فرصت ] فرستادند . . . « 1 » » . خط اين كتاب ، از محمد مسيح الله دهلوى است و كتاب در سال 1322 ، در 111 صفحه ، در مطبع ناصرى بمبئى به چاپ رسيده است .
4 - مختصر جغرافى هندوستان به طريق سؤال و جواب :
اين كتاب داراى 86 صفحه مىباشد و در ربيع الاول سال 1322 هجرى قمرى ، در مطبع ناصرى بمبئى به چاپ رسيده است ؛ و براى پاسخگويى به سؤالات معتمد السلطان ميرزا محمود خان - سفير سابق ايران در ممالك متحدهء اتازونى و رئيس بانك شاهنشاهى دار الخلافهء اصفهان و شيراز - نگاشته شده است .
فرصت در اين كتاب ، اوضاع و احوال طبيعى و اجتماعى و اقتصادى و فرهنگى هندوستان را آنچنانكه در هنگام سفر خود به هندوستان ديده و يا از خلال كتابهاى مختلف دريافته است ، به صورت سؤال و جواب به رشتهء تحرير كشيده است و اطلاعات دقيق و جامع - و براى آن روزگار ، دست اولى - را از هندوستان ، در اختيار خوانندگان كتاب خود قرار داده است .
5 - بحور الالحان :
اين كتاب در علم موسيقى و نسبت آن با عروض تأليف شده است و فرصت ، در مقدمهء آن مىنويسد :
هامش
( 1 ) . ديوان فرصت ، به اهتمام زرين قلم ، ص 538 .