ماه پروردين رسيد و گشت هنگام بهار * جشن جمشيدى درآمد ، جام خورشيدى بيار
جام خورشيدى هلا در جشن جمشيدى بنوش * بابتى خورشيد روى و بذلهگوى و ميگسار « 1 »
نويسنده ، گاهى در بافت كلى كلام در كتاب ، نظم فكرى و خط مستقيم ذهنى معينى ندارد ؛ از اين شاخه به آن شاخه مىپرد و در ضمن توضيح يك مطلب خاص ، به مطالب نامربوط و ذكر احوال و آثار رجال و اشخاصى كه كمترين ارتباطى با جريان طبيعى مطلب ندارند ، مىپردازد ؛ تا بدانجا كه گهگاه خود متوجه اين پراكندگى و گسستگى مىشود و زبان به عذرخواهى مىگشايد :
« . . . بر مطالعهكنندگان اين كتاب مخفى نيست كه فقير مؤلف را تفنن در عبارت ، بسيار است كه در ضمن كلام چون مطلبى به نظر آيد ، درج نمايد . . . از صاحبان بصيرت كه ناظرين اين نسخهاند ، معذرت مىطلبم كه چنانچه خطايى يا سهوى از خامهء اين فقير سر زده باشد ، اغماض عين فرموده ، بر لغزشم خرده نگيرند ؛ زيرا كه مطالب اين كتاب را اكثر در دهات و بيابانها مىنگاشتم . خداى احد شاهد است كه بسا مطالب ابنيه و آثار بعض جاها را با قلم ، سواره ، مسوّده مىكردم ، در سرزمينى كه نه لغت فارسى بود و نه لغت عربى ، نه نسخه تاريخ و نه كتاب ادب . . . « 2 » »
گاهى در نقل مطالبى اشتباه مىكند كه خود در اولين فرصت ، آن را تصحيح مىنمايد ؛ بعنوان مثال در كتاب نحو و صرف خط آريا مىنويسد :
هامش
( 1 ) . آثار عجم ، ص 6 .
( 2 ) . آثار عجم ، ص 510 .