بايد همراه اين عزّت علم و قدرت نيز موجود باشد . بنابراين از يك عمل بسيار كوچك كه همين ذكر سجده باشد پى مىبرد به عزّت مطلقه و علم و قدرت مطلقهء خداوند تبارك و تعالى ، و اين معناى مورث بودن عمل است نسبت به علم ، و به اين معنى ناظر است قوله عزّ من قائل :
وَ الْعَمَلُ الصَّالِحُ يَرْفَعُهُ
. « 1 » و در اعمال واجبه سعيى بليغ ، و در ترك محرّمات نيز جدّى وافر داشته باشد ، چه سلوك راه خدا با ترك واجب و اتيان فعل محرّم منافى است ، و تمام زحمات سالك وقتى سودمند است كه اين دو امر محفوظ باشد و گرنه همچنان كه با آلودگى تن ، زر و زيور و زينت مفيد فائده نخواهد بود همچنان با آلودگى دل و روان ، اعمال مستحبّه و رياضات شرعيّه مثمر ثمر نخواهد بود . و نيز در ترك مكروهات و اتيان اعمال مستحبّه اهتمام نمايد زيرا حصول مرتبهء اسلام و ايمان اكبرين موقوف بر اعمال است ، چون هر عملى داراى خاصيّتى است مخصوص به خود كه باعث تكميل ايمان مىگردد . و به همين معنى اشاره شده است در
حديث محمّد بن مسلم كه :
الايمان لا يكون الّا بالعمل ، و العمل منه ، و لا يثبت الإيمان الّا بالعمل .
« 2 »
هامش
( 1 ) - [ و عمل شايسته آن را بالا مىبرد ] .
( 2 ) - [ ايمان جز با عمل تحقّق نپذيرد ، و عمل جزئى از ايمان است ، و ايمان جز با عمل ، ثابت و پايدار نمىماند ] .