خالص كند .
و توضيح اين اجمال آنكه : خداوند تعالى همانطور كه صلاح را در قرآن كريم در بعضى از مواضع استناد به عمل داده است كقوله تعالى :
مَنْ عَمِلَ صالِحاً
« 1 » يا :
عَمِلَ عَمَلًا صالِحاً
« 2 » يا
الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ
، « 3 » و در بعضى از مواضع آن را استناد به ذات انسان داده است كقوله تعالى :
إِنَّهُ مِنَ الصَّالِحِينَ
« 4 » يا :
وَ صالِحُ الْمُؤْمِنِينَ
، « 5 » همچنين اخلاص و خلوص را گاهى مستند به عمل دانسته و نسبت به آن داده است و گاهى مستند به ذات . بديهى است كه تحقّق اخلاص در مرتبهء ذات موقوف است بر اخلاص در مرتبهء عمل يعنى تا كسى در يكايك از اعمال و افعال و گفتار و سكون و حركت خود اخلاص به عمل نياورد به مرحله اخلاص ذاتى نائل نخواهد شد . قال عزّ من قائل :
إِلَيْهِ يَصْعَدُ الْكَلِمُ الطَّيِّبُ وَ الْعَمَلُ الصَّالِحُ يَرْفَعُهُ
، « 6 » به ارجاع ضمير مستتر فاعل « يرفع » به سوى « العمل الصالح » و معنى چنين مىشود : « العمل الصّالح يرفع الكلم الطّيّب » . و بايد دانست كه چون كسى به مرحلهء خلوص
هامش
( 1 ) - آيهء 97 ، از سورهء 16 : نحل : [ هر كس عمل صالحى را كند ] .
( 2 ) - آيهء 70 ، از سورهء 25 : فرقان : [ هر كس عمل كند عمل صالحى را ] .
( 3 ) - آيهء 29 ، از سورهء 13 : رعد : [ آنان كه ايمان آورده و اعمال صالحه بجاى آوردهاند ] .
( 4 ) - آيهء 75 ، از سورهء 21 : انبياء : [ او از صالحان بود ] .
( 5 ) - آيهء 4 ، از سورهء 66 : تحريم : [ و صالح از مؤمنان ] .
( 6 ) - آيهء 10 ، از سورهء 35 : فاطر : [ كلمهء طيّبه به سوى او بالا مىرود ، و عمل شايسته آن را بالا مىبرد ] .