موجودات خارجيّه مشاهده مىكند همه را مستند به خداى تعالى مىيابد .
عالم سوّم : توحيد در اسماء است
و آن بعد از عالم دوّم طلوع مىنمايد ، و آن عبارت است از آنكه : صفات را قائم به ذات ادراك مىكند . مثلا مىيابد كه عالم و قادر و حىّ خداوند متعال است يعنى عالميّت خود را عالميّت خدا ادراك مىكند و قادريّت و سميعيّت و بصيريّت خود را همه در خدا مىداند و بس . و به طور كلّى مىيابد كه در تمام عوالم قادر و عالم و سميع و بصير و حىّ يكى است و بس و آن خداوند جلّ جلاله است و هر موجودى از موجودات به قدر سعهء وجودى خويش از آن عالم و قادر و سميع و بصير و حىّ حكايت مىكند و او را نشان مىدهد .
عالم چهارم : توحيد در ذات است
كه از عالم سوّم بالاتر است و اين به واسطهء تجلّيات ذاتيّه بر سالك مكشوف مىگردد . يعنى سالك ادراك مىكند كه آن ذاتى كه تمام افعال و صفات و اسماء بدان مستند است ، آن ذات واحد است ، يك حقيقت است كه تمام اينها قائم به اوست . در اينجا ديگر سالك توجّهى به صفت و اسم ندارد بلكه مشهودش فقط ذات است و بس .
و اين در وقتى است كه از وجود عاريهء خود خدا حافظى نموده ، يكسره خود و هستى خود را گم كند و در ذات مقدّس حضرت حقّ فانى نمايد ، در آن هنگام تجلّى ذاتى خواهد شد . و البتّه اين مرحله را مقام ذات ناميدن و يا حقيقت ذات يا احديّت ، اسم گذاردن ضيق