رحلت او را بنا بر نفحات الانس به سال 627 به دست كفار مىنويسد . از اينجا معلوم مىشود كه در قرن نهم يعنى دويست سال پس از مرگ عطار تا اين اندازه دربارهء تاريخ رحلت او اختلاف بوده است . شيخ علىنقى كمرهاى در انتخاب تذكرهء مير تقى كاشى تاريخ رحلت او را دهم جمادى الاخرهء 627 و به قول بعضى در 632 يا 619 مىنويسد و نيز تصريح مىكند كه سه سال بعد آن شهر يعنى شادياخ خراب شد . مؤلف مجالس العشاق شهادت او را به سال 627 آورده . پس از آن هرچه مىگذرد اقوال در تاريخ مرگ عطار بيشتر مختلف مىشود چنانكه حاج خليفه در كشف الظنون در كلمهء شترنامه 627 يا 632 يا 619 مىنويسد و در كلمات اسرارنامه و الهىنامه و پسرنامه و بلبلنامه و پندنامه و تذكرة الاولياء و حيدرنامه و خسرونامه 627 و در كلمات جوابنامه و جواهرات الذات 727 مىنويسد . مرحوم اعتماد السلطنه در مطلع الشمس « 1 » گويد در 627 بر دست كفار شهيد شد و سن او 114 سال بود .
مؤلف روضات الجنات گويد در 627 يا 589 شهادت يافت و پس از شهادت او آن شهر خراب شد . مؤلف طرائق الحقائق به نقل از نفحات الانس شهادت او را در فتنهء تتار در 627 آورده « 2 » . مؤلف سفينة الاولياء در 607 بر دست كفار نوشته . مؤلف مجالس المؤمنين گويد در 627 شهيد شد و بعضى در 587 گفتهاند و پس از مرگ او به سه سال شادياخ خراب شد . مؤلف مرآت الخيال گويد وفات او در قتل عام چنگيز در نيشابور در 619 يا به قولى در 607 بوده . مرحوم هدايت در مجمع الفصحاء در 627 در فتنهء مغول و در رياض العارفين به دست تركى در فتنهء چنگيزى در 627 آورده است . مؤلف هفت اقليم كه در 1002 تأليف شده در 627 يا 619 نوشته و بعد همان قطعهء سابق الذكر را كه شامل تاريخ 586 است نقل كرده .
مؤلف روز روشن در 627 در يورش هلاكو خان به نيشابور در هنگام قتل عام
هامش
( 1 ) - ج 3 ص 173
( 2 ) - ج 2 ص 150 و 285