و مىتوان پنداشت كه اين ابو يعقوب اسحاق بن ابراهيم عطار كه در سدهء چهارم مىزيسته و معاصر ابو الليث سمرقندى بوده يكى از نياكان عطار باشد چنان كه پدر عطار هم ابراهيم بن اسحاق نام داشته و چون در نامهاى قديم معمول بوده است كه نامهاى نياكان را مخصوصا در خاندانهاى دانشمندان مكرر مىكردهاند اين حدس را بيشتر نيرو مىدهد و چون جد عطار اسحاق نام داشته شايد ابو يعقوب اسحاق بن ابراهيم عطارى كه ابو الليث از او روايت مىكند همين جد عطار باشد و اگر اين حدس درست باشد چهار نكتهء تازه در ذهن مىنشيند : نخست آنكه خاندان عطار از سدهء چهارم معروف بوده و از آن زمان پدران او از دانشمندان بودهاند . دوم آنكه نسب عطار تا چهار پشت بدين گونه است : فريد الدين ابو حامد محمد بن ابو بكر ابراهيم ابن ابو يعقوب اسحاق بن ابراهيم عطار . سوم آنكه جدش كه ابو يعقوب اسحاق بن ابراهيم عطار نام داشته در سدهء چهارم مىزيسته و از محدثين آن زمان بوده است . چهارم آنكه لقب و تخلص عطار مخصوص به او نبوده و لقب و شهرت و نسبت خانوادگى او بوده است چنان كه پيش از اين گذشت كه پدرش را هم عطار مىگفتهاند و جدش نيز به همين لقب و نسبت معروف بوده است .
اما ابو الليث نصر بن محمد بن احمد بن ابراهيم سمرقندى فقيه حنفى معروف به امام الهدى از بزرگان دانشمندان حنفى ايران در سدهء چهارم بوده و در زمان سامانيان در ماوراءالنهر مىزيسته و از نامىترين دانشمندان زمان ايران و از شاگردان فقيه ابو جعفر هندوانى بوده است كه وى شاگرد ابو القاسم صفار و او شاگرد نصير ابن يحيى و او شاگرد محمد بن سماعه و او شاگرد ابو يوسف بوده و در تاريخ رحلت وى اختلافست : برخى در شب سهشنبهء يازدهم جمادى الآخر 393 و برخى در 375 و پارهاى در 373 و برخى ديگر در 383 نوشتهاند و گويا درستتر از همهشب سهشنبهء يازدهم جمادى الآخر 373 باشد و او را مؤلفات بسيار است از آن جمله تنبيه الغافلين و بستان العارفين و قرة العيون و تفسير القرآن و كتاب
زندگينامه عطار نيشابورى ( فارسى ) — صفحة 177
مساهمون: سعيد نفيسى
ص١٧٧