شوند ، به راستى با خداى خود قدم زنند ؛ يعنى در مقام طاعت و عبادت و ترك مخالفت و معصيت بهطور سهولت قيام و اقدام نمايد . « 1 »
پس منسوب باشند به موافقت و همين است توفيق از باب تفعيل كه معناى آن نسبت به موافقت است . پس توفيق آن است كه نفس داراى صفت استقامت و قدم صداقت باشد و بالجمله عين ثابت آنها فى علم اللّه تعالى مورد اين موهبت گرديدهاند : « يا مبتدئا بالنعم قبل استحقاقها » و چون در عين ظاهر شوند از سلسله موافقين باشند ؛ مانند انبياء و اتباع آنها . « 2 »
هامش
( 1 ) . ركن سوم شكر حق از خلق پس از علم و رضا ، عمل است و به چندگونه است : نخست توفيق است ؛ چنانكه خداوند تعالى به پيامبر گرامىاش مىفرمايد : بندگان مؤمن مرا بشارت ده كه نزد پروردگارشان گامى استوار و راست ذخيره دارند . در واقع و نفس الامر براى ايشان در علم الهى چنين رقم زده شده است كه از منزلت صداقت برخوردارند ؛ زيرا چون در دنيا براى خداى خويش به راستى قدم برداشته ، اطاعت و عبادتش كرده ، از گناهان چشم پوشيده ، ترك هواى نفس كرده ، با دستورهاى الهى مخالفت نكرده ، گامى نادرست برنداشته و در اين مقام به سهولت قيام و اقدام كردند ، در جايگاه رفيع علم الهى مقام صداقت را كسب كرده و در بين راهروان راستين حقيقت جاى دارند .
( 2 ) . از آنجا كه توفيق موهبتى الهى است ، بنابراين معناى آنكه با موافقت نسبت دارد چنين خواهد بود كه نفس مؤمن داراى صفت استقامت و صداقت است و اين صورت دنيايى مؤمن است ؛ ولى اين صورت دنيايى در عالم علم الهى چهره ثابت ديگرى دارد كه خداوند تعالى آن را به ايشان عنايت فرموده و مشمول اين موهبت الهى شدهاند ( يا مبتدئا بالنعم قبل استحقاقها ) . اينان پيش از آنكه پاى در صحنه عالم وجود گذارند ، مورد چنين لطفى قرار گرفتهاند و چون در جهان با روح بندگى و اطاعت و تسليم ظاهر شوند ، در زمره موافقان و موفقان جاى گيرند ؛ مانند سلسله انبيا و پيروان آنان كه در دنيا به راه راست گام نهادند و از حق و حقيقت پيروى كردند و در اين راه استوار و پابرجا بودند ؛ در نتيجه در پيشگاه خداوندى منزلتى دارند و در جايگاه صدق با صديقين محشور خواهند بود ؛ چنانكه خداوند به اين مقام اشاره مىفرمايد :فِي مَقْعَدِ صِدْقٍ عِنْدَ مَلِيكٍ مُقْتَدِرٍ( قمر ( 54 ) : 55 )