يعنى چون وجود مطلق انبساطى را ظهور در عدم ، اعنى در ماهيّت معدوم شد ، از ظهور او پيدا و هويدا گرديد قرب و بعد ، كه وجود نبى ( ص ) ظرفيّت امكان است الى اللّه ، از وجودى كه ماهيّت هيولاى عالم عناصر قبول نموده است . چه در آن مرتبه همه فعليّت است و كمال ، و در اينجا همه نادارى است و انقهار .
قريب آن است كورا رَش نور است
توجيه ديگرى از براى قريب و بعيد ، آنكه مىفرمايد قريب آن ماهيّتى است كه او را پرتو و رشّى از نور وجود حقيقى رسيده است . كما فى الحديث : « انّ اللّه خلق الخلق فى ظلمة ثمّ رشّ عليهم من نوره » و وجه بودن و ناميدن وجود را به نور ، آن است كه معنى نور كه ظاهر لذاته و مظهر للغير باشد ، بر وجود صادق است ؛ چه ، وجود ظاهر بالذّات و مظهر جميع ماهيّات است ، از ماهيّت جبروتى و ملكوتى و ناسوتى .
مجملا بدان كه گاهى اطلاق نور بر وجود حقيقى شده ، كما قال تعالى « 1 » :
« اللَّهُ نُورُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ »
، اى اللّه وجود السّماوات و الارض . در اين وقت نقيض او ظلمت ماهيّت است . و گاهى اطلاق نور بر علم و معرفت مىشود ، كما فى القرآن :
« يَوْمَ يَقُولُ الْمُنافِقُونَ وَ الْمُنافِقاتُ لِلَّذِينَ آمَنُوا انْظُرُونا نَقْتَبِسْ مِنْ نُورِكُمْ »
، اى من معارفكم . و فى الحديث : « العلم نور » . در اين صورت نقيض او ظلمت جهل است . و گاهى نور اطلاق مىشود و مقصود ايمان باللّه است ، كما قال اللّه تعالى « 2 » :
« اللَّهُ وَلِيُّ الَّذِينَ آمَنُوا يُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ وَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَوْلِياؤُهُمُ الطَّاغُوتُ يُخْرِجُونَهُمْ مِنَ النُّورِ إِلَى الظُّلُماتِ »
، كه نقيض او ظلمت كفر است . و گاهى نور اطلاق نمايند بر حيات ايمانى كه مقابل او ظلمت موت و ضلالت
هامش
( 1 ) . شا : تع
( 2 ) . شا : تع