مرتبهى اقوى ؛ لذا مرتبهى ضعيف ظهورش در آدم بود و مرتبهى اقوى بروزش در خاتم . از اينجاست كه از لسان حال آن حضرت گفتهاند « 1 » :
« و انّى و ان كنت ابن آدم صورة * ولى فىّ معنا شاهد بابوّتى »
قال تعالى :
« تِلْكَ الرُّسُلُ فَضَّلْنا بَعْضَهُمْ عَلى بَعْضٍ مِنْهُمْ مَنْ كَلَّمَ اللَّهُ وَ رَفَعَ بَعْضَهُمْ دَرَجاتٍ »
؛ چه ، حق ، از بسيارى از مردمان ، كمى را مسلم ، و از اكثرى « 2 » مسلمين اندكى را مؤمن ، و از بسيارى از مؤمنين اندكى را « 3 » عابد ، و از كثيرى عبّاد قليلى را زاهد ، و از چندين زهّاد اندكى را عالم ، و از بسيارى علماء اندكى را عارف ، و از بسيارى عرفاء اندكى را ولى ، و از چندين اولياء « 4 » اندكى را نبى ، و از بسيارى انبياء اندكى را رسل ، و از بسيارى رسل « 5 » كمى را اولوالعزم ، و از پنج اولوالعزم يكى را خاتم قرار داد كه پيغمبر ما محمّد بن عبد اللّه ( ص ) « 6 » باشد ؛ چه ، خاتم آن است كه كلّ كمالات و مراتب ما قبل « 7 » و مراتب ما بعد را - كه مذكور شد - دارا باشد با خواص ثلاثه كه كمال قوّهى عقليّه و عمليّه و حسيّه باشد ، در نهايت قوّت و قدرت . پس آن محبّ خاص الخاصّ كه « ابيت عند ربّى » ، و آن مريد صاحب اخلاص كه « 8 » و « لا ينام قلبى » ، و آنكه : «
« وَ الضُّحى »
قسمى است به موى مشكبارش ، و آن كه « 9 » :
« وَ النَّهارِ إِذا تَجَلَّى »
قسمى است « 10 » از رنگ رخسارش ، آن اعظم شجرهى نبوّت و اشرف ثمرهى رسالت ، اعنى محمّد مصطفى - صلّى اللّه
هامش
( 1 ) . شا : از اينجاست كه مىفرمايد
( 2 ) . شا : اكثرى از
( 3 ) . شا : را اندكى
( 4 ) . شا : ولى
( 5 ) . پا : مرسلين
( 6 ) . شا : ( ص ) را ندارد .
( 7 ) . شا : ( و مراتب ما قبل ) را ندارد .
( 8 ) . شا : ( كه ) را ندارد .
( 9 ) . شا : ( و آنكه ) را ندارد .
( 10 ) . شا : ( است ) را ندارد .