افتاد ، به عنايت ازليّه مىتواند خود را از دار غرور طبع كه سجن و محبس فجّار است ، ازلا و ابدا به مفاد قوله تعالى :
« وَ جَعَلْنا جَهَنَّمَ لِلْكافِرِينَ حَصِيراً »
، اى محبسا محصورا . ارتقاء و عروج به عالم علو حقيقى كه تخلق به اخلاق و صفات « 1 » روحانيان قدس و « 2 » ابرار است بدهد . كما قال تعالى :
« ثُمَّ رَدَدْناهُ أَسْفَلَ سافِلِينَ إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ »
؛ چه ، ايمان اشاره به تكميل عقل نظرى است ، و عمل صالح به تكميل عقل عملى است كه مصداق : « تخلقوا باخلاق اللّه » باشد ؛ زيرا كه « 3 » اصول مكارم اخلاق مربوط به اعمل قلبى است ، و عمل « 4 » جوارح كه منطبق بر قانون شرع باشد فرع بر او است . كما ورد : « انّ فى باطن ابن آدم مضغة لو صلحت صلح ما سواه و لو فسدت فسد ما سواه » . و « 5 » آن مضغه اشاره به قلب است كه ساير اعضا و جوارح منقاد او باشند « 6 » .
چو يابد از صفات بد نجاتى
يعنى وقتى كه لوح دل خود « 7 » را از آن صفات ذميمه - كه شيطان در آنجا ثبت نموده « 8 » - كه به منزلهى حروفات آن لوح بود ، شست ، و بهواسطهى رياضات و مجاهدات صيقلى داد ، آنگاه صفات حسنه دست حقّ در آنجا كتابت مىنمايد . كما قيل :
« رو تو زنگار از رخ او پاك كن * بعد از آن ، آن نور را ادراك كن »
و ديگرى فرموده است :
« منظر دل نيست جاى صحبت اغيار
هامش
( 1 ) . شا : ( و صفات ) را ندارد .
( 2 ) . پا : ( قدس و ) را ندارد .
( 3 ) . شا : است چه
( 4 ) . شا : عمل به
( 5 ) . شا : كه
( 6 ) . شا : اويند
( 7 ) . شا : ( خود ) را ندارد .
( 8 ) . شا : نوشته بود