گاهى ربعش ، و گاهى تمامش نورانى ، از رؤيت اين اختلافات « 1 » صاحب حدس صايب حكم مىنمايد كه نور القمر مستفاد من الشّمس بالبداهة و قس على ذلك باقى ديگر از بديهيّات و تجربيّات را .
دلش با نور حق همراز گردد * وزان راهى كه آمد باز گردد
يعنى وقتى كه قلب انسان موصوف به صفت علم و متحلّى و متجلّى به نور او گرديد ، آن نور او را هادى مىشود . چنانكه فرمودهاند : « نور يسعى بين جنبيك يرشدك الى حقايق الاشياء » . و قال تعالى :
« يَوْمَ تَرَى الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِناتِ يَسْعى نُورُهُمْ
« 2 »
بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَ بِأَيْمانِهِمْ بُشْراكُمُ الْيَوْمَ جَنَّاتٌ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ »
. بالجمله آنوقت به « 3 » هدايت آن نور از سياهى اين عالم ظلمانى به عالم نور عروج نمايد ، و از آن راهى كه هبوط نموده بود صعود كند « 4 » و در سلك مجرّدان داخل شود ، و منقلب شود آدم طبيعى به آدم عقلى ، و انسان ناسوتى ، جبروتى شود . و اشاره به اين است كلام « 5 » على - عليه السّلام - : « انا آدم الاوّل » . چه ، آدم اوّل طبيعى نيست ، بلكه آدم عقلى كلّى است ؛ زيرا كه نسبت ايشان - عليه السّلام - به قاطبهى افراد انسان در ولادت معنويهء روحانيه « 6 » كه از آن « 7 » بزرگوار زايندهاند ، چون نسبت آدم ابوالبشر است به مردم در ولادت صوريّهى جسدانيّه .
ز جذبه يا ز برهان يقينى * رهى يابد به ايمان يقينى
هامش
( 1 ) . شا : اختلاف
( 2 ) . شا : نورهم يسعى
( 3 ) . شا : ( آن وقت به ) را ندارد .
( 4 ) . پا : ( كند ) را ندارد .
( 5 ) . شا : اين دارد قول
( 6 ) . شا : ( روحانيه ) را ندارد .
( 7 ) . شا : اين