مىشود به نقاط بر روى كاغذ اشكال ظاهر و هويدا « 1 » نمود . قوله تعالى :
« وَ لَقَدْ جَعَلْنا فِي السَّماءِ بُرُوجاً وَ زَيَّنَّاها لِلنَّاظِرِينَ »
.
دگر ميزان و عقرب پس كمان است * ز جدى و دلو و حوت آنجا نشان است
يعنى « 2 » در شعر قبل « 3 » ، اسم شش « 4 » برج از بروج دوازدهگانه كه برده شد ، و اسامى باقى ديگر تا دوازده ، ميزان و عقرب و جدى و دلو و حوت كه شكل ماهى و آخر بروج است « 5 » ، سنبله و اسد است « 6 » ، كه تمام اين اشكال از مقارنهى كواكب پيدا شده در فلك ثوابت . بعد بدان كه اين بروج اثناعشريه ، مختلفة الطّبيعهاند . كل ثلاثة منها على طبيعة من العناصر « 7 » الاربعة يسمى الحمل و الأسد و القوس مثلثة ناريّة ، و الثور و السّنبلة و الجدى مثلثة ارضيّة ، و الجوزاء و الميزان و الدّلو مثلثة هوائية ، و السّرطان و العقرب و الحوت مثلثة مائية .
ثوابت يك هزار و بيست و چارند « 8 »
اولا بدان كه اگر چه كواكب ثابته لا تعدّ و لا تحصى ، و بعد در مآل صحرا و قطرات دريا هستند « 9 » ، ليكن يك هزار و بيست و چهار عدد به رصد « 10 » از كواكب ثابته را مواضع معيّن نمودهاند در فلك هشتم اصحاب علم هيئت .
و از نسبت بعضى از آنها به بعضى ، چهل و هشت صورت مختلفه و اشكال متفاوته به قواعد رصد « 11 » بيرون آوردهاند كه دوازده شكل در خود
هامش
( 1 ) . پا : ( و هويدا ) را ندارد .
( 2 ) . شا : ( يعنى ) را ندارد .
( 3 ) . پا : ( در شعر قبل ) را ندارد .
( 4 ) . پا : چها
( 5 ) . پا : ( كه . . . است ) را ندارد .
( 6 ) . شا : ( سنبله و اسد است ) را ندارد .
( 7 ) . شا : عناصر
( 8 ) . شا : چهارند
( 9 ) . پا : دريااند
( 10 ) . پا : هزارتا
( 11 ) . شا : ( به قواعد رصد ) بعد از كلمهى ( بعضى ) و قبل از كلمهى ( چهل ) آمده است .