بيان كواكب سبعه :
سيوم آيه در او شد عرش رحمان
كه به اعتبارى فلك الافلاك و فلك اعظم عرش حقّ است . قال تعالى :
« ثُمَّ اسْتَوى عَلَى الْعَرْشِ
« 1 »
»
. اگر چه عرش اعتباراتى دارد ، وجود منبسط را عرش نامند ، و علم تفصيلى او به اشياء ؛ و قلب مؤمن را نيز عرش نامند ؛ كما ورد : « قلب المؤمن عرش الرّحمن » .
چهارم آية الكرسى همىخوان
كه به اعتبارى فلك هشتم كه كرسى كواكب ثابته است ، و يا « 2 » نفوس كلّيهى فلكيّه است . يا حقيقت انسان كامل كه مثل كرسى است كه عالم بر او قائم است . چنانكه رسيده است كه از جهت عالم چهار اركان « 3 » است ، كه باعث قيام عالم است از ركن ابيض ، و ركن اصفر ، و ركن اخضر ، و ركن احمر ، كه اوّل اشاره به عالم عقل است ؛ چه ، ابيضيّت دارند از ظلمات ثلاث اعنى از « 4 » مادّه و زمان و مكان . و اصفر اشاره به عالم نفس ، و اخضر اشاره « 5 » به عالم مثال ، و احمر به عالم طبايع است « 6 » .
پس از وى جرمهاى آسمانيست
از فلك الافلاك تا فلك قمر ، و از اجرام كواكب لا تعدّ و لا تحصى كه در فلك هشتم است ، و « 7 » از اجرام كواكب سبعهى سيّاره كه هريكى از آنها در فلكى مخصوصاند « 8 » چنان « 9 » كه اسامى آنها قمر است و عطارد و زهره و شمس و مريخ و مشترى و زحل كه هريك از اين سبعه را حركتى خاص « 10 »
هامش
( 1 ) . شا : استوى الى السماء
( 2 ) . پا : ( به اعتبارى . . . و يا ) را ندارد .
( 3 ) . پا : ستون
( 4 ) . پا : ( از ) را ندارد .
( 5 ) . پا : ( اشاره ) را ندارد .
( 6 ) . شا : ( است ) را ندارد .
( 7 ) . پا : ( و ) را ندارد .
( 8 ) . شا : مخصوص است
( 9 ) . شا : ( چنان ) را ندارد .
( 10 ) . شا : مخصوص