حقيقى « 1 » آن روز را
« يَوْمَ تُبْلَى السَّرائِرُ »
خطاب فرمود ، چه ، تمام اسرارها كه پنهان است ، آنجا ظاهر شود . و آيهى شريفه مشعر بر اين مطلب است :
« كُلَّ إِنسانٍ أَلْزَمْناهُ طائِرَهُ فِي عُنُقِهِ وَ نُخْرِجُ لَهُ يَوْمَ الْقِيامَةِ كِتاباً
« 2 »
يَلْقاهُ مَنْشُوراً »
.
بيان مراتب خيالات انسانى :
چو « 3 » برخيزد خيال از چشم احول * زمين و آسمان گردد مبدّل
يعنى چون [ در ] انسان ، تبديل [ شد ] وجود ظلمانى او بهوجود نورانى ، و جنبهى وجه النّفسى او مستهلك در وجه الهى شده « 4 » و از ابدال و اولياى خدا گرديد - چنانچه « 5 » در تعداد طبقات اولياء اللّه ، سيصد و بيست و شش نفر تعيين شده « 6 » ، در ضمن شش طبقه از نجباء و نقباء و ابدال و اوتاد و امام و غوث - بالجمله چون داخل در « 7 » بدلا شده ، دفعتا تمام موجودات عالم در نظر « 8 » شهود او تبديل مىشود . كما قيل :
« كيست ابدال ؟ آنكه او مبدل شده « 9 » * خمرش از تبديل يزدان خل شده « 10 » »
بلكه وجودات متشتّت را منطوى در وجود واحد داند ، نه آنكه يكى را دو بيند كه آن از احولى است ؛ و سبب احولى از خشم و شهوت است .
هامش
( 1 ) . شا : حق تعالى
( 2 ) . پا : كتاب
( 3 ) . شا : قوله : چو
( 4 ) . شا : ( شده ) را ندارد .
( 5 ) . شا : كه
( 6 ) . شا : شدهاند
( 7 ) . شا : ( در ) را ندارد .
( 8 ) . شا : ( نظر ) را ندارد .
( 9 ) . شا : شود
( 10 ) . شا : شود