[ 78 ] اشاره در سير و سلوك عرفانى
عارف بايد از هواى نفس بگذرد و تمام توجه و انقطاعش به سوى خدا باشد . عارف بايد از خود بگذرد تا از رتبه فناء مستفيض شود ، و هميشه در راه راست و صراط مستقيم و منهاج قويم و شريعت مقدّسه و طريقه مرضيّه معصومين عليهم السّلام سلوك نمايد ، و آنچه دارد جهت خدا بخواهد ، و فانى راه شريعت باشد تا هادى طريقت ، و و اصل به مقام حقيقت شود . و اين سلوك چهار مرتبه دارد : « 1 »
اوّل : سير من الحقّ إلى الحقّ است كه خدا را به خدا بشناسد ؛ كه فرمودند : « اعرفوا اللّه باللّه » ؛ « 2 » و قال تعالى :
شَهِدَ اللَّهُ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ ؛
« 3 » فقد شهد ذاته بذاته ، فاللّه سبحانه هو الشّاهد و الشّهادة و المشهود . و في الدّعاء : « يا من دلّ على ذاته بذاته » ، « 4 » فهو الدالّ و الدّلالة و المدلول .
و ميزان اين سير تفكر در آلاء اللّه است ، كه فرمودند : « تفكّروا في آلاء اللّه ، و لا تفكّروا في اللّه » ؛ « 5 » و في الحديث : « من تفكّر في اللّه كيف فهو قد هلك » ؛ « 6 » و فرمودند : « تفكّر ساعة
هامش
( 1 ) . با قدرى تسامح و عدم رعايت ترتيب ، مىتوان اين مراتب را منطبق بر اسفار اربعه دانست .
( 2 ) . كافى 1 : 85 ؛ توحيد صدوق رحمه اللّه : 286 .
( 3 ) . سوره مباركه آل عمران : 18 .
( 4 ) . بحار الانوار 84 : 339 و 91 : 243 .
( 5 ) . مجمع الزوائد هيثمى 1 : 81 ؛ جامع صغير سيوطى 1 : 514 .
( 6 ) . كافى 1 : 93 بدين عبارت : « من نظر فى اللّه كيف هو هلك » .