اى فقير ! احكام شرعيّه كه در مقام . . . كثرت است به غايت موصل به وحدت است ، كه :
وَ اعْبُدْ رَبَّكَ حَتَّى يَأْتِيَكَ الْيَقِينُ .
« 1 » و اين وصال و كرامت وقتى است كه خالصا لوجه اللّه باشد .
اى فقير ! توفيق عبادت از او است ، و معبود و مسجود او است . وحده لا شريك إلّا هو .
اى فقير ! اگر درست تدبّر بنمايى اخلاق حميده شرعيّه كه از شريعت برحسب طريقت است همه مرتبط و مخبر به مقام آشنايى به درگاه حق و اولياء حق است ؛ و اخلاق ذميمه كه دفع آنها در شريعت و طريقت لازم است مبنى و مشعر است بر بيگانگى . و طريقت عبارة است از تأسّى به اخلاق شرعيّه ؛ پس طريقت جزء شريعت است ، و هر دو موصل به مقام حقيقت هستند ، كه :
وَ الَّذِينَ جاهَدُوا فِينا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنا ؛
« 2 » پس مفهوم هر سه راجع به يك معنى است و مغايرت اعتبارى است ؛ و هر سه از صراط مستقيم است .
اى فقير ! خداوند عزّ اسمه كلمه جامعه فرموده كه :
اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ .
« 3 » باطن اين صراط أمير المؤمنين عليه السّلام است كه مرتبه ولايت باشد .
و معناى ديگر صراط شريعت مقدّسه است كه موصل به مقام محبّة اللّه مىشود ؛ و قرآن عظيم است ، كه :
إِنَّ هذَا الْقُرْآنَ يَهْدِي ؛
« 4 » و تقوى است ، كه :
إِنْ تَتَّقُوا اللَّهَ يَجْعَلْ لَكُمْ فُرْقاناً ؛
« 5 » و محبة اللّه ، كه :
يُحِبُّهُمْ وَ يُحِبُّونَهُ ؛
« 6 » و طريقه مرتضويه است ، كه :
« تخلّقوا بأخلاق اللّه » ؛ « 7 » يعنى : بالأخلاق الّتي قرّرها اللّه سبحانه في كتابه الكريم و سنّة رسوله .
هامش
( 1 ) . سوره مباركه حجر : 99 .
( 2 ) . سوره مباركه عنكبوت : 69 .
( 3 ) . سوره مباركه حمد : 5 .
( 4 ) . سوره مباركه إسراء : 9 .
( 5 ) . سوره مباركه انفال : 29 .
( 6 ) . سوره مباركه مائده : 54 .
( 7 ) . بحار الانوار 58 : 129 .