و چون شخص به مقامات و درجات عاليات علوّ و سير و سلوك برسد قدر ارباب حال و بزرگان دين را بهتر شناسد .
اى فقير ! چون با بنده خدا مكر ورزيدى و خواستى او را از نصيب خود محروم نمايى منتظر حرمان و محرومى از فيض باش .
اى فقير ! تو را براى معرفت و قرب به درگاه الهى عزّ اسمه آفريدهاند ، و حظّى و بهرهاى از فيوضات عميمه رحمانيّه و رحيميّه براى تو مقدّر شده ، پس اگر منافق باشى خود را از فيض الهى عزّ اسمه محروم نمودهاى ، و عاقبت به مقام اسفل درجات مىروى ، كه :
إِنَّ الْمُنافِقِينَ فِي الدَّرْكِ الْأَسْفَلِ مِنَ النَّارِ .
« 1 »
اى فقير ! تو را از احسن تقويم خلق براى سلوك مسالك شريعت و وصول به مقام حقيقت خلق نمودهاند ، و در اين سجن دنيا جهت امتحانات و ابتلائات حبس نمودهاند ، پس اگر از قيد هوا و هوس خود را برهانى ، و سير إلى اللّه نمايى ، و به مضمون
وَ جاهِدُوا فِي اللَّهِ حَقَّ جِهادِهِ
« 2 » جهاد با نفس نمايى ، كه : « عليكم بالجهاد الأكبر » ، « 3 » به مقام عالى خود راجع مىشوى ، و الّا از فيوضات محروم ، و از قرب حق تعالى دور و بيگانه مىشوى ، و به دركات بعد گرفتار خواهى شد ، و به مقام علم القلوب نخواهى رسيد .
اى فقير ! سالك بايد به آداب شريعت [ متلبس ] باشد ، و از آداب غير شرعيّه كه مستند به هواى نفس است پرهيز نمايد تا به مرتبه تأسّى به صاحب شريعت مقدّسه مستفيض شود ؛
لَقَدْ كانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ .
« 4 »
اى فقير ! علم از كسى بياموز كه بدان عمل كند ، كه عالمى كه به علم خود عمل نكند هادى و رهنماى تو نخواهد شد ، كه : « العلم بلا عمل كالشجر بلا ثمر » « 5 » النّار أولى به .
اى فقير ! تو را از عالم عقل و روح و مثل و تمثّل و عوالم ألست ، و در اوّل و در دويّم
هامش
( 1 ) . سوره مباركه نساء : 145 .
( 2 ) . سوره مباركه حج : 78 .
( 3 ) . نفس الرحمن في فضائل سلمان : 240 .
( 4 ) . سوره مباركه احزاب : 21 .
( 5 ) . شرح غرر الحكم 4 : 350 ، 6290 بدين عبارت : « علم بلا عمل كشجر بلا ثمر » .