گلشن دويم در تشخيص بنادر فارس
بر راى معرفتپيراى سياحان ساحل بحار پوشيده و مخفى نماند كه مساحان اقطار و امصار گفتهاند كه سواحل بحر فارس چهارده بندر بشمار آمده بر اين موجب بندر ابوشهر ، بندر ريشهر ، بندر كسكو ، بندر چارك ، بندر نخيلو ، بندر عسلو ، بندر ريگ ، بندر ديلم ، بندر ماشول ، بندر غزاله ، بندر بروستان ، بندر زيارت ، بندر شيلو ، بندر عباسى ، هواى مجموع اين بنادر بهغايت گرم است بندر ابوشهر بزرگترين بنادر آنجا است اما بندر عباسى بحسب آب و هواء از ساير بنادر ممتاز و مستثنى است وى در چهار فرسخى جزيرهء هرمز واقع سمت شماليش مسدود و ساير اطرافش واسعست طرف شرقى او ولايت مينا مسافت دوازده فرسخ دور و اكثر فواكه گرمسيرى و خرما در آنجا موفور است بانى آن بندر شاه عباس ماضى بوده گويند هنگامى كه جزيرهء هرمز را از طايفهء فرانيس انتزاع نموده بندر مذكور معسكر بوده بعد از فتح در آنجا شهرى بنا كرده است مشتملست بر قرب دوهزار باب خانه آبش از چاه و هوايش جانكاه اما در شش فرسخى آنجا جاى خوش و محل دلكش است مردمش اسمر اللون و ضعيفاندام شيعه و سنى و قليلى خوارجند عموما از كمالات نفسانى و فضائل انسانى عور و از عالم ذهن و ذكاء و لطافت طبع دورند ، حاكمش از جانب امام مسقط مقرر است .