فريدون را كتابى است جام گيتىنما « 1 » نام دارد و در آن مسائل حكميه بسيار است فقير آن كتاب را نديده اما بعضى از مقالات او را فيروز اصفهانى بطريق نقل در تاريخ خود ذكر كرده است فقير بعضى از آن را مذكور مىنمايد :
فريدون مىگويد كه آنچه جمشيد در خرد جاويد گفته كه چرخ و ستاره مانند ملازمان آدميانند اين سخن بيهوده است زيرا كه ما به مردم چيزى عطا مىكنيم و پرورش مىنمائيم نه از آنست كه ما ملازمان ايشانيم بلكه از اين جهت كه نيكى رسانيدن صفت يزدانست و پسنديدهء خردمندان به اين درستى كه خورشيد و ستارگان در گرد كره خاك مىگردند نه از آنست كه ايشان را به خاك احتياجست يا هرزه مىگردند بلكه به جهت آنست كه خيرها كردن و نيكى رسانيدن از صفات حميده است پس معلوم شد كه گردش ستارگان بگرد كره خاك نه بواسطهء تحصيل كمال خود است بلكه از روى افاضه و انعام است پس مرتبه ستارگان از مرتبه آدمى برتر است نه فروتر و ديگر جمشيد گفته كه آدميان هرچه بخواهند مىكنند و ستارگان را اين قدرت نيست اين سخن درست نيست زيرا كه قدرت تمام ستارگان راست كه محرك هياكل عظيمه فلكيهاند آدميان هرچه مىخواهند مىكنند از بىحيائى و بىشرمى ايشانست كه خوب از بد نمىدانند و همه كار آدميان بىحسابست و ستارگان به هر كار قيام نمىنمايند بنا بر اينست كه هر كار خوب نيست مرتكب نمىشوند و در عواقب امور و كارها ناظرند و هرچه از ايشان سر مىزند بقانون حكمت است .
و ديگر آنكه گفته است كه گردانندهء افلاك خورشيد است كه قوهء تمام دارد و رب العالمين است هرچند تو او را چيز كوچكى مىدانى و آن دانش از قصور فهم تست و به انديشه دانايان شخص خورشيد سيصد و شصت برابر كرهء زمين است و حركت يوميه و حركت كليه از او است و چرخ بهمنزلهء پدر او است و خورشيد جان او است و ساير افلاك و كواكب به مثابهء اعضاء و قواى اويند
و هم وى گفته چرا كسى به چيزى بگرود كه از او نه هستى داند و نه كارى را بيند و به همين كه در دست اوست چرا به دو نگرود و نگويد خورشيد يزدانست
هامش
( 1 ) - نسخه : جام جم گيتىنما - بستان : جام جم و گيتىنما .