مشتملست بر بلاد قديمه و قصبات عظيمه و چمنهاى خوش و مراتع دلكش چون در زمان سابق كشور ايران چندان معمور نبوده لهذا ملوك پيشداديان گاهى آن ديار و گاهى خراسان را پايتخت نمودهاند .
محتويست بر پنج كوره : اول كوره اردشير در او است شيراز و فيروزآباد - دويم كوره اصطخر در او است بيضا و رامجرد - سيم كوره داراب در او است فسا و جهرم - چهارم كوره شاپور در اوست گازرون و جره - پنجم كوره قباد در او است بوشهر و برازجان و هريك از كوره چندين بلوك و قصبه داشته و دارد .
ولايت فارس در زمان خلافت عمر بن خطاب مفتوح و حقوق ديوانى آنجا بموجب عهد و شرط سرور اولياء على مرتضى به مقاسمه بوده و به قدر حاصل از بعضى عشر و از بعضى خمس و از بعضى ربع و ثلث و نصف مقرر نمود ، در زمان الواثق باللّه عباسى معين گرديد به مبلغ سى و سه هزار دينار و صد و پنجاه هزار خروار غله ، در زمان آل بويه پنجاه پنجهزار درهم « 1 » خراج آن ديار بوده - قبل از ظهور اسلام مردم آن ديار مذهب هوشنگ و جمشيد و فريدون داشتند بعد از ظهور زردشت رايت آئين زردشتى افراشتند چون اعلام دين مبين سر بسپهر برين كشيد وصيت اسلام به گوش و هوش اعالى و ادانى رسيد اهالى آن ولايت پيرو مذهب شافعى شدند آخرالامر به زور بازوى شاه اسماعيل صفوى و به قوت صوفيان يكرنگ اثنىعشرى از ملت آباء خويش گذشتند و داخل حوزهء ايمان گشتند و نيز در ساحل آن ديار و بعضى بلوكاتش شافعى مذهب بسيار است .
آن ولايت بعد از خلافت خلفاء در تصرف ملوك بنى اميه بود چون دولت ايشان انقراض يافت خلفاى بنى عباس تصرف كردند و ملوك صفاريان از ضبط آن طايفه برآوردند چون نوبت آن گروه درگذشت دولت ديالمه در آن ديار ظاهر گشت بعد از انقراض ديالمه سلاطين سلاجقه آنجا را گشودند در زمان ايشان فرقه فضوليه « 2 » و گروه اتابكان آن ملك را تصرف نمودند بعد از انقراض ايشان بچنگ آل چنگيز افتاد چون دولت مغول روى بتراجع نهاد آل مظفر مسخر كردند بعد از آن طايفه تيموريان به حيطه
هامش
( 1 ) - كذا - ظاهر : پنج هزارهزار بستان : در زمان ملوك آل بويه زياده بر شش هزار هزار مثقال نقره حاصل مىشده
( 2 ) - بستان : فضلويه