كرده و رسالهئى در بيان سلوك و روش باطن و مراقبه در تفسير آيه شريفه
وَ الَّذِينَ جاهَدُوا فِينا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنا وَ إِنَّ اللَّهَ لَمَعَ الْمُحْسِنِينَ
بيان فرموده است چون آن رساله عزيز الوجود بود لهذا نوشته در اين مجموعه ثبت افتاد مولانا فرموده است كه :
سالك بايد عزلت و انقطاع تام داشته باشد از خلايق و مطلق با مردم الفت نداشته باشد و شب و روز بذكر مشغول باشد و نماز را با حضور قلب به عمل آورد و هميشه رعايت دل كند كه در خاطرش چيزى درنيايد و اگر درآيد رفع آن را بتضرع و ابتهال از خداوند طلب نمايد و باز مشغول شود و گاهى مشغول دعاها باشد مثل دعاى پانزده مناجات و گاهى متوجه ذكر يا اللّه شود و مىبايد ملاحظه نمايد و بداند كه حق سبحانه و تعالى همه جا حاضر است نه بعنوان آنكه جسمى تصور نمايد خداوند خود را خواه جسمى لطيف و خواه جسمى كثيف ، بزرگش داند نه بزرگ جسمانى و نه كوچكش داند به كوچكى جسمانى ، حاضرش داند نه بحضور جسمانى و نه غايبش داند بغيب جسمانى كه اعظم حجب اعتقادات فاسده است و از لوازم بشريت است « 1 » كه آدمى خداوند خود را جسم نداند چنان كه روح نه در بدنست و نه خارج بدن نه بزرگست و نه كوچك و نه سياه است و نه سفيد پس مىبايد ذات مقدس خداوند خود را حاضر داند نه از قبيل حضور جسمانيات و نه روحانيات چون چيزى هرچند اقوى است رفيعتر است و بااينهمه تنزه كه حق سبحانه و تعالى دارد نهايت قرب ببندگان دارد و
أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْ حَبْلِ الْوَرِيدِ
است و مدبر و مربى او است انواع مكوّنات را
و به اين نحو ذكر كردن و خداوند خود را حاضر دانستن و در هر ذكر او را ياد كردن و دل را متوجه او ساختن و ذكر را از دل كردن به اندك زمانى ترقيات عظيمه حاصل مىشود و آنچه اين فقير تجربه كردهام فتح ابواب در ده روز شده است و در حين اربعين تمام چيزها ظاهر شده است كه وصف نمىتوان كرد و ليكن شياطين جن و انس ممانعتهاى عظيمه مىكنند و چون هرچند راه نزديكتر است ممانعت ايشان عظيمتر است و لهذا شياطين در مباحات متعارفه هرگز ممانعت نمىكنند بلكه معاونت مىنمايند و هركه متوجه اين راه شد هزار وجه مىگويند كه اين خوب نيست و
هامش
( 1 ) - كذا .